{"id":1535,"date":"2025-11-18T23:41:26","date_gmt":"2025-11-18T23:41:26","guid":{"rendered":"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/?page_id=1535"},"modified":"2026-02-11T15:45:43","modified_gmt":"2026-02-11T15:45:43","slug":"otorrinolaringologia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/?page_id=1535","title":{"rendered":"Otorrinolaringolog\u00eda"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"1535\" class=\"elementor elementor-1535\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b1e4bf6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"b1e4bf6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3d1c693 e-grid e-con-full e-con e-child\" data-id=\"3d1c693\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8aeedd4 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8aeedd4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-21a9fb2 e-grid e-con-full e-con e-child\" data-id=\"21a9fb2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4e9f69c elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"4e9f69c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/?page_id=624\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"171\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1-300x171.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium wp-image-704\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1-300x171.jpg 300w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1.jpg 700w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7026cf8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7026cf8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-df67924 e-grid e-con-full e-con e-child\" data-id=\"df67924\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dda47ea elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"dda47ea\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h1 style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-935  aligncenter\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Endocri3-293x300.png\" alt=\"\" width=\"185\" height=\"189\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Endocri3-293x300.png 293w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Endocri3-1000x1024.png 1000w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Endocri3-768x787.png 768w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Endocri3-1500x1536.png 1500w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Endocri3.png 1988w\" sizes=\"(max-width: 185px) 100vw, 185px\" \/><span style=\"color: #68c4e3;\">Otorrinolaringolog\u00eda<\/span><\/h1>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9b04d3e e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"9b04d3e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1fc619d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1fc619d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f4b6530 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f4b6530\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-76eca13 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"76eca13\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cc1b269 elementor-widget elementor-widget-n-accordion\" data-id=\"cc1b269\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"nested-accordion.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-n-accordion\" aria-label=\"Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys\">\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"1\" tabindex=\"0\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-2140\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Epistaxis en ni\u00f1os y adolescentes  <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-medical\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9zm-153 31V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm64 160v48c0 4.4-3.6 8-8 8h-56v56c0 4.4-3.6 8-8 8h-48c-4.4 0-8-3.6-8-8v-56h-56c-4.4 0-8-3.6-8-8v-48c0-4.4 3.6-8 8-8h56v-56c0-4.4 3.6-8 8-8h48c4.4 0 8 3.6 8 8v56h56c4.4 0 8 3.6 8 8z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-b13cce1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b13cce1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-a36903b e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"a36903b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e3028fe elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"e3028fe\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Epistaxis-Pediatrica.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"Epistaxis Pedi\u00e1trica\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTY2MywidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjVcLzExXC9FcGlzdGF4aXMtUGVkaWF0cmljYS5qcGcifQ%3D%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"614\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Epistaxis-Pediatrica-1024x614.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1663\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Epistaxis-Pediatrica-1024x614.jpg 1024w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Epistaxis-Pediatrica-300x180.jpg 300w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Epistaxis-Pediatrica-768x461.jpg 768w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Epistaxis-Pediatrica-1536x922.jpg 1536w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Epistaxis-Pediatrica.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\"><\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-92bdb7a e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"92bdb7a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8ecb09f e-n-tabs-mobile elementor-widget elementor-widget-n-tabs\" data-id=\"8ecb09f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;horizontal_scroll&quot;:&quot;disable&quot;}\" data-widget_type=\"nested-tabs.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-n-tabs\" data-widget-number=\"149729439\" aria-label=\"Pesta\u00f1as. Abre elementos con Intro o Espacio, ci\u00e9rralos con Escape y navega con las fechas.\">\n\t\t\t<div class=\"e-n-tabs-heading\" role=\"tablist\">\n\t\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1497294391\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1497294391\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"true\" data-tab-index=\"1\" role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1497294391\" style=\"--n-tabs-title-order: 1;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tA\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1497294392\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1497294392\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"2\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1497294392\" style=\"--n-tabs-title-order: 2;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tB \t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1497294393\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1497294393\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"3\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1497294393\" style=\"--n-tabs-title-order: 3;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tC\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1497294394\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1497294394\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"4\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1497294394\" style=\"--n-tabs-title-order: 4;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tD\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1497294395\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1497294395\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"5\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1497294395\" style=\"--n-tabs-title-order: 5;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tE\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1497294396\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1497294396\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"6\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1497294396\" style=\"--n-tabs-title-order: 6;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tF\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1497294397\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1497294397\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"7\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1497294397\" style=\"--n-tabs-title-order: 7;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tG\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1497294398\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1497294398\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"8\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1497294398\" style=\"--n-tabs-title-order: 8;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tH\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1497294399\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1497294399\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"9\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1497294399\" style=\"--n-tabs-title-order: 9;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tI\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14972943910\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14972943910\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"10\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14972943910\" style=\"--n-tabs-title-order: 10;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tJ\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14972943911\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14972943911\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"11\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14972943911\" style=\"--n-tabs-title-order: 11;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tK\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14972943912\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14972943912\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"12\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14972943912\" style=\"--n-tabs-title-order: 12;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tM\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14972943913\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14972943913\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"13\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14972943913\" style=\"--n-tabs-title-order: 13;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tN\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14972943914\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14972943914\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"14\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14972943914\" style=\"--n-tabs-title-order: 14;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tO\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14972943915\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14972943915\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"15\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14972943915\" style=\"--n-tabs-title-order: 15;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-user-edit\" viewBox=\"0 0 640 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h274.9c-2.4-6.8-3.4-14-2.6-21.3l6.8-60.9 1.2-11.1 7.9-7.9 77.3-77.3c-24.5-27.7-60-45.5-99.9-45.5zm45.3 145.3l-6.8 61c-1.1 10.2 7.5 18.8 17.6 17.6l60.9-6.8 137.9-137.9-71.7-71.7-137.9 137.8zM633 268.9L595.1 231c-9.3-9.3-24.5-9.3-33.8 0l-37.8 37.8-4.1 4.1 71.8 71.7 41.8-41.8c9.3-9.4 9.3-24.5 0-33.9z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-user-edit\" viewBox=\"0 0 640 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h274.9c-2.4-6.8-3.4-14-2.6-21.3l6.8-60.9 1.2-11.1 7.9-7.9 77.3-77.3c-24.5-27.7-60-45.5-99.9-45.5zm45.3 145.3l-6.8 61c-1.1 10.2 7.5 18.8 17.6 17.6l60.9-6.8 137.9-137.9-71.7-71.7-137.9 137.8zM633 268.9L595.1 231c-9.3-9.3-24.5-9.3-33.8 0l-37.8 37.8-4.1 4.1 71.8 71.7 41.8-41.8c9.3-9.4 9.3-24.5 0-33.9z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tAutores\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14972943916\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14972943916\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"16\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14972943916\" style=\"--n-tabs-title-order: 16;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tBibliograf\u00eda\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14972943917\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14972943917\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"17\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14972943917\" style=\"--n-tabs-title-order: 17;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-download\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 136V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm76.45 211.36l-96.42 95.7c-6.65 6.61-17.39 6.61-24.04 0l-96.42-95.7C73.42 337.29 80.54 320 94.82 320H160v-80c0-8.84 7.16-16 16-16h32c8.84 0 16 7.16 16 16v80h65.18c14.28 0 21.4 17.29 11.27 27.36zM377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-download\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 136V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm76.45 211.36l-96.42 95.7c-6.65 6.61-17.39 6.61-24.04 0l-96.42-95.7C73.42 337.29 80.54 320 94.82 320H160v-80c0-8.84 7.16-16 16-16h32c8.84 0 16 7.16 16 16v80h65.18c14.28 0 21.4 17.29 11.27 27.36zM377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tDescargar Gu\u00eda\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<div class=\"e-n-tabs-content\">\n\t\t\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-1497294391\" id=\"e-n-tab-content-1497294391\" data-tab-index=\"1\" style=\"--n-tabs-title-order: 1;\" class=\"e-active elementor-element elementor-element-8db1932 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"8db1932\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-ec31b5a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"ec31b5a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-e98f861 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e98f861\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-42a7208 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"42a7208\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Epistaxis Pedi\u00e1trica<\/b><\/span><\/p><p>La <strong>epistaxis<\/strong> se define como hemorragia aguda dentro de la cavidad nasal incluyendo la nasofaringe. Es una condici\u00f3n com\u00fan, con una incidencia de aproximadamente el 60% durante toda la vida. Sin embargo, la mayor\u00eda de los episodios son de menor importancia y menos del 10% requieren atenci\u00f3n m\u00e9dica, pudi\u00e9ndose presentar como una condici\u00f3n severa que amenaza la vida y que requiere reanimaci\u00f3n y detenci\u00f3n apropiada del sangrado. La remisi\u00f3n otorrinolaringol\u00f3gica se reserva para la minor\u00eda de los casos en que la epistaxis es severa y\/o hay comorbilidades asociadas. (1)<\/p><p>Aunque a menudo se considera una molestia menor, la epistaxis en ni\u00f1os y adolescentes puede ser un signo de problemas subyacentes graves. Es crucial un manejo adecuado y saber cu\u00e1ndo investigar la causa. Las causas var\u00edan desde las benignas como el trauma digital o cuerpos extra\u00f1os, hasta las m\u00e1s serias como trastornos hematol\u00f3gicos, tumores destructivos o neoplasias sinonasales.\u00a0 A diferencia de los adultos, los ni\u00f1os tienen factores patol\u00f3gicos \u00fanicos; por ejemplo, en menores de 2 a\u00f1os se debe considerar el trauma no accidental, mientras que el angiofibroma nasojuvenil es exclusivo de adolescentes. En este cap\u00edtulo buscamos proporcionar una gu\u00eda organizada para el manejo de la epistaxis aguda y las caracter\u00edsticas que justifican una investigaci\u00f3n adicional. (1)<\/p><p><strong>.<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-1497294392\" id=\"e-n-tab-content-1497294392\" data-tab-index=\"2\" style=\"--n-tabs-title-order: 2;\" class=\" elementor-element elementor-element-887daa4 e-grid e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"887daa4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-1176b3b e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"1176b3b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-af001a6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"af001a6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Evaluaci\u00f3n inicial<\/b><\/span><\/p><p>El Tri\u00e1ngulo de Evaluaci\u00f3n Pedi\u00e1trica (TEP) constituye una herramienta de valoraci\u00f3n cl\u00ednica r\u00e1pida y sistem\u00e1tica, efectuada en un lapso de 30 a 60 segundos, que se fundamenta en la inspecci\u00f3n visual y la auscultaci\u00f3n auditiva a distancia, sin necesidad de contacto f\u00edsico con el paciente ni de equipos de diagn\u00f3stico. Su objetivo primordial es realizar una impresi\u00f3n general que permita discernir el estado fisiol\u00f3gico del paciente, estratificar su gravedad y determinar la naturaleza del trastorno fisiopatol\u00f3gico subyacente. (2)<\/p><p>Esta evaluaci\u00f3n inicial no busca establecer un diagn\u00f3stico etiol\u00f3gico espec\u00edfico, sino m\u00e1s bien identificar la disfunci\u00f3n org\u00e1nica predominante, ya sea de origen respiratorio, hemodin\u00e1mico (perfusi\u00f3n), neurol\u00f3gico o metab\u00f3lico. De esta manera, el TEP se elige como un instrumento crucial para la priorizaci\u00f3n de las intervenciones terap\u00e9uticas iniciales de manera oportuna y precisa. (2)<\/p><p>La metodolog\u00eda del TEP se articula en torno a la evaluaci\u00f3n de tres componentes clave:<\/p><ul><li><strong>Apariencia:<\/strong> Este lado del tri\u00e1ngulo eval\u00faa la funci\u00f3n del sistema nervioso central (SNC) y el estado de oxigenaci\u00f3n y perfusi\u00f3n cerebral. Se valora a trav\u00e9s de indicadores como el tono muscular, la interactividad del ni\u00f1o con su entorno, la consolabilidad, la fijaci\u00f3n y seguimiento con la mirada, y las caracter\u00edsticas del lenguaje o llanto.<\/li><li><strong>Trabajo Respiratorio:<\/strong> Refleja el esfuerzo que el paciente pedi\u00e1trico emplea para mantener una adecuada ventilaci\u00f3n y oxigenaci\u00f3n. Su evaluaci\u00f3n implica la identificaci\u00f3n de signos auditivos an\u00f3malos (estridor, quejido, sibilancias), la observaci\u00f3n de posturas patol\u00f3gicas (posici\u00f3n de olfateo, en tr\u00edpode), la presencia de retracciones de la musculatura accesoria (tiraje intercostal, subcostal o supraclavicular) y el aleteo nasal.<\/li><li><strong>Circulaci\u00f3n Cut\u00e1nea:<\/strong> Este componente es un indicador directo del estado de la perfusi\u00f3n tisular perif\u00e9rica y del gasto card\u00edaco. Su valoraci\u00f3n se basa en la inspecci\u00f3n de la coloraci\u00f3n de la piel para detectar signos de hipoperfusi\u00f3n, tales como palidez, piel marm\u00f3rea (moteada) o cianosis.<\/li><\/ul><p><strong>Diagn\u00f3stico diferencial de la epistaxis pedi\u00e1trica<\/strong><\/p><ul><li>Epistaxis primaria (idiop\u00e1tica)<\/li><li><strong>Epistaxis secundaria<\/strong><\/li><li style=\"list-style-type: none;\"><ul><li><strong>Cong\u00e9nita<\/strong>: Malformaci\u00f3n arteriovenosa, hemangioma.<\/li><li><strong>Inflamatoria<\/strong>: Granulomatosis con poliangitis (Wegener), lupus eritematoso sist\u00e9mico, rinitis al\u00e9rgica.<\/li><li><strong>Infecciosa<\/strong>: Rinosinusitis aguda o cr\u00f3nica, infecci\u00f3n del tracto respiratorio superior.<\/li><li><strong>Traum\u00e1tica<\/strong>: Trauma digital, perforaci\u00f3n del tabique, cuerpo extra\u00f1o, fractura del hueso nasal, fractura del tabique.<\/li><li><strong>Iatrog\u00e9nica<\/strong>: Medicamentos (anticoagulantes, AINEs), drogas il\u00edcitas.<\/li><li><strong>Neopl\u00e1sica<\/strong>: Rabdomiosarcoma, linfoma, JNA, carcinoma nasofar\u00edngeo.<\/li><li><strong>Hematol\u00f3gica<\/strong>: P\u00farpura trombocitop\u00e9nica idiop\u00e1tica, enfermedad de von Willebrand, hemofilia, telangiectasia hemorr\u00e1gica hereditaria (3).<\/li><\/ul><\/li><\/ul><p>La epitaxis representa el 3% de las consultas de guardia y es un motivo de consulta frecuente en pediatr\u00eda. Alrededor del 30% de los ni\u00f1os menores de 5 a\u00f1os han tenido al menos un episodio. La edad promedio de presentaci\u00f3n es entre los 7.5 y 8.5 a\u00f1os, predominando en varones (56-67%). La <strong>rinorrea<\/strong> es el s\u00edntoma m\u00e1s com\u00fanmente asociado (46%). (4)<\/p><p>Un n\u00famero significativo de padres no est\u00e1 consciente de lo que es la epistaxis y sus diversas causas. La mayor\u00eda de los padres no consulta a un m\u00e9dico y opta por remedios tradicionales o espera una resoluci\u00f3n espont\u00e1nea. Esto se debe principalmente a las barreras econ\u00f3micas y de acceso. Se subraya la necesidad de mensajes de cambio de comportamiento que aborden estas creencias y obst\u00e1culos socioecon\u00f3micos para promover una atenci\u00f3n de salud m\u00e1s efectiva y segura. (8) <strong>(Evidencia moderada, recomendaci\u00f3n fuerte).<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-1497294393\" id=\"e-n-tab-content-1497294393\" data-tab-index=\"3\" style=\"--n-tabs-title-order: 3;\" class=\" elementor-element elementor-element-95b8145 e-grid e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"95b8145\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-4315ecf e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4315ecf\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-27448be elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"27448be\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Decisi\u00f3n: <strong>\u00bfPaciente estable<\/strong>?<\/b><\/span><\/p><p>La epistaxis es una patolog\u00eda com\u00fan en pediatr\u00eda, y los m\u00e9dicos deben estar familiarizados con su abordaje. Es crucial realizar una historia cl\u00ednica detallada y un examen f\u00edsico minucioso para diferenciar los casos leves de aquellos que requieren una intervenci\u00f3n especializada.<\/p><p>El tratamiento puede variar desde medidas b\u00e1sicas en el hogar hasta procedimientos avanzados como la cauterizaci\u00f3n o el taponamiento. La educaci\u00f3n a los padres sobre el manejo inicial es fundamental. La derivaci\u00f3n a un especialista est\u00e1 indicada para cualquier epistaxis posterior o en casos anteriores que sean graves o refractarios al tratamiento inicial. (11) (<strong>Evidencia Alta, recomendaci\u00f3n fuerte).<\/strong><\/p><ol><li>A) Recomendaci\u00f3n:<\/li><\/ol><p>Este protocolo, revisado en julio de 2013 por los doctores C. Arribas, C. M\u00edguez y A. Lowy, describe la evaluaci\u00f3n y el tratamiento de la epistaxis en ni\u00f1os. El enfoque se divide en tres fases principales: evaluaci\u00f3n inicial, evaluaci\u00f3n primaria y evaluaci\u00f3n secundaria, seguidas de una evaluaci\u00f3n terciaria y pautas de tratamiento espec\u00edficas. (12)<strong>.<\/strong> <strong>(Evidencia baja, recomendaci\u00f3n fuerte).<\/strong><\/p><ol><li>B) Justificaci\u00f3n:<\/li><li>Evaluaci\u00f3n Inicial<\/li><\/ol><p>La primera fase se centra en el <strong>tri\u00e1ngulo de evaluaci\u00f3n pedi\u00e1trica<\/strong>:<\/p><ul><li><strong>Aspecto:<\/strong> Evaluar el estado general del ni\u00f1o.<\/li><li><strong>Respiraci\u00f3n:<\/strong> Verificar si la respiraci\u00f3n es normal.<\/li><li><strong>Circulaci\u00f3n:<\/strong> Revisar el estado circulatorio (12).<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-1497294394\" id=\"e-n-tab-content-1497294394\" data-tab-index=\"4\" style=\"--n-tabs-title-order: 4;\" class=\" elementor-element elementor-element-a48c2f8 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"a48c2f8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-13c4e92 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"13c4e92\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-99d9b65 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"99d9b65\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Estabilizar al paciente<\/b><\/span><\/p><ul><li><strong>Si el paciente no est\u00e1 estable:<\/strong><ul><li><strong>Estabilizar<\/strong> al paciente.<\/li><li>Administrar ox\u00edgeno (O2).<\/li><li>Monitorear los signos vitales.<\/li><li>Establecer una v\u00eda venosa perif\u00e9rica (Vvp).<\/li><li>Evaluar la necesidad de pruebas complementarias. (12)<\/li><\/ul><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-1497294395\" id=\"e-n-tab-content-1497294395\" data-tab-index=\"5\" style=\"--n-tabs-title-order: 5;\" class=\" elementor-element elementor-element-94819e3 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"94819e3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-25f7885 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"25f7885\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f4a16a8 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f4a16a8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Primeros Auxilios<\/b><\/span><\/p><ul><li><strong>Si el paciente est\u00e1 estable: <\/strong><ul><li>Iniciar el tratamiento de la epistaxis.<\/li><li>Realizar una <strong>compresi\u00f3n directa<\/strong> de 5 a 10 minutos. El paciente debe estar sentado a 90\u00b0 con la cabeza inclinada hacia adelante. Se debe calmar al ni\u00f1o y, si es posible, los padres deben realizar la compresi\u00f3n.<\/li><li>Aplicar un <strong>vasoconstrictor t\u00f3pico<\/strong> como <strong>Nebulicina Infantil\u00ae<\/strong> (solo para mayores de 6 a\u00f1os).<\/li><li>Si el sangrado no se detiene despu\u00e9s de la compresi\u00f3n, se debe considerar el taponamiento. (12)<\/li><\/ul><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-1497294396\" id=\"e-n-tab-content-1497294396\" data-tab-index=\"6\" style=\"--n-tabs-title-order: 6;\" class=\" elementor-element elementor-element-baddb6d e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"baddb6d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-6c67c64 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"6c67c64\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-370717c elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"370717c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Trasladar a emergencia<\/b><\/span><\/p><p>\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-1497294397\" id=\"e-n-tab-content-1497294397\" data-tab-index=\"7\" style=\"--n-tabs-title-order: 7;\" class=\" elementor-element elementor-element-eb5ca16 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"eb5ca16\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-b11830d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b11830d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0b6262a elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0b6262a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Decisi\u00f3n: <strong>\u00bfSangrado cede<\/strong>?<\/b><\/span><\/p><ol><li>Justificaci\u00f3n:<\/li><\/ol><ul><li>Se realiz\u00f3 una revisi\u00f3n sistem\u00e1tica de la literatura en bases de datos como MEDLINE\/PubMed, Google Scholar y ClinicalKey. Se utilizaron los t\u00e9rminos \u00abepistaxis pedi\u00e1trica\u00bb, \u00abdiagn\u00f3stico epistaxis\u00bb y \u00abmanejo epistaxis\u00bb. Se incluyeron art\u00edculos originales y revisiones bibliogr\u00e1ficas en ingl\u00e9s y espa\u00f1ol publicados entre 2017 y 2021 que concluyen: Si hay sangrado activo, se debe <strong>inclinar la cabeza del ni\u00f1o hacia adelante<\/strong> para evitar la degluci\u00f3n o aspiraci\u00f3n de sangre. Luego, se aplica <strong>compresi\u00f3n con los dedos en la porci\u00f3n cartilaginosa del tabique nasal durante 10 a 15 minutos continuos<\/strong>. La mayor\u00eda de los casos leves resuelven con esta medida (11)<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-1497294398\" id=\"e-n-tab-content-1497294398\" data-tab-index=\"8\" style=\"--n-tabs-title-order: 8;\" class=\" elementor-element elementor-element-ed74e4a e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"ed74e4a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-43e4534 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"43e4534\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a5e1481 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a5e1481\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Recomendaciones para el alta<\/b><\/span><\/p><p>Esta etapa se enfoca en las pautas para el cuidado posterior una vez que el sangrado ha cedido.<\/p><p><strong>Recomendaciones al dar de alta<\/strong><\/p><ul><li><strong>Reposo relativo.<\/strong><\/li><li><strong>Evitar la exposici\u00f3n al sol y al calor.<\/strong><\/li><li>Informar a los padres que el manchado o incluso el goteo de sangre son normales.<\/li><\/ul><p>Este protocolo tambi\u00e9n incluye la evaluaci\u00f3n <strong>SAMPLE<\/strong>:<\/p><ul><li><strong>Signos y s\u00edntomas:<\/strong> Evaluar la recurrencia de la epistaxis.<\/li><li><strong>Alergias.<\/strong><\/li><li><strong>Medicamentos:<\/strong> Investigar el uso de antiagregantes o anticoagulantes.<\/li><li><strong>Historial m\u00e9dico pasado.<\/strong><\/li><li><strong>\u00daltima ingesta.<\/strong><\/li><li><strong>Eventos\/trauma:<\/strong> Si hay antecedentes de trauma, seguir el protocolo de trauma nasal. (12)<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-1497294399\" id=\"e-n-tab-content-1497294399\" data-tab-index=\"9\" style=\"--n-tabs-title-order: 9;\" class=\" elementor-element elementor-element-eb40d21 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"eb40d21\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-7307ec7 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"7307ec7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1ff9f30 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1ff9f30\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Evaluaci\u00f3n m\u00e9dica<\/b><\/span><\/p><ul><li><strong>Abordaje m\u00e9dico<\/strong>: Se recomienda realizar una historia cl\u00ednica detallada, examen f\u00edsico y rinoscopia si la compresi\u00f3n no detiene el sangrado (11)(12).<\/li><\/ul><p><strong>Abordaje m\u00e9dico:<\/strong><\/p><p>Si la compresi\u00f3n no detiene el sangrado, se recomienda una evaluaci\u00f3n m\u00e9dica. El abordaje inicial en la sala de emergencias incluye:<\/p><ol><li><strong>Evaluaci\u00f3n de la estabilidad hemodin\u00e1mica<\/strong> (v\u00eda a\u00e9rea, respiraci\u00f3n, circulaci\u00f3n).<\/li><li><strong>Historia cl\u00ednica detallada<\/strong> sobre el sangrado, episodios anteriores, trauma y antecedentes familiares.<\/li><li><strong>Examen f\u00edsico<\/strong> con rinoscopio y una fuente de luz adecuada para identificar el sitio de sangrado.<\/li><\/ol><p>Tratamiento de la epistaxis anterior<\/p><ol><li>Si la compresi\u00f3n y los vasoconstrictores t\u00f3picos no funcionan, el siguiente paso es la <strong>cauterizaci\u00f3n<\/strong>. Se prefiere la <strong>cauterizaci\u00f3n qu\u00edmica con nitrato de plata<\/strong> sobre la el\u00e9ctrica, que requiere anestesia general. La cauterizaci\u00f3n debe ser en un \u00e1rea peque\u00f1a y nunca bilateral para evitar perforaci\u00f3n del tabique.<\/li><li>Si el sangrado persiste, se procede al <strong>taponamiento nasal anterior<\/strong>. Se pueden usar balones comerciales o tiras de gasa vaselinada. El taponamiento puede mantenerse hasta por 72 horas, y se puede prescribir un antibi\u00f3tico para prevenir infecciones como el s\u00edndrome de shock t\u00f3xico.<\/li><li>En casos refractarios, se requiere <strong>manejo quir\u00fargico<\/strong>, como la ligadura o embolizaci\u00f3n de arterias.<\/li><li>Tratamiento de la epistaxis posterior<\/li><li>La epistaxis posterior es poco frecuente en ni\u00f1os. Requiere la colocaci\u00f3n de un taponamiento posterior o bal\u00f3n. Debido a la complejidad y al riesgo, estos casos deben ser manejados por un <strong>especialista en otorrinolaringolog\u00eda<\/strong> y el paciente debe ser hospitalizado. (11)<\/li><\/ol><p><strong>\u00a0<\/strong><\/p><p><strong>Examen F\u00edsico Detallado (EF)<\/strong><\/p><ul><li><strong>Rinoscopia:<\/strong> Observar si hay tumores, p\u00f3lipos, cuerpos extra\u00f1os, rinitis seca, sinusitis o rinitis bacteriana. Si se detecta alguna de estas condiciones, se aplica el tratamiento etiol\u00f3gico correspondiente.<\/li><li><strong>Localizaci\u00f3n del punto de sangrado:<\/strong><ul><li><strong>Anterior:<\/strong> Es el m\u00e1s frecuente. Proviene del <strong>plexo de Kiesselbach<\/strong>. Es unilateral, constante y no muy abundante.<\/li><li><strong>Posterior:<\/strong> Se sospecha si hay sangre en la orofaringe, el sangrado es bilateral y no cede con la compresi\u00f3n anterior. El examen de la regi\u00f3n anterior es normal.<\/li><\/ul><\/li><\/ul><p>\u00a0<\/p><p>4.3 Tratamiento Espec\u00edfico de Lesiones Nasales<\/p><ul><li><strong>Rinitis Seca:<\/strong> Caracterizada por costras en el tabique nasal. Se trata con lavados de suero salino fisiol\u00f3gico (SSF) y pomadas como <strong>Letibalm\u00ae<\/strong>, <strong>Riocusi\u00ae<\/strong> o <strong>Neutr\u00f3gena\u00ae<\/strong>.<\/li><li><strong>Angiofibroma Juvenil:<\/strong> Se presenta en varones adolescentes con epistaxis recurrente y obstrucci\u00f3n nasal progresiva. La rinoscopia anterior revela una tumoraci\u00f3n rojiza, dura y fija. Se debe citar de forma preferente en ORL. (12)<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-14972943910\" id=\"e-n-tab-content-14972943910\" data-tab-index=\"10\" style=\"--n-tabs-title-order: 10;\" class=\" elementor-element elementor-element-677b041 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"677b041\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-a51ad7b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a51ad7b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a7a774c elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a7a774c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Decisi\u00f3n: <strong>\u00bfEs una epistaxis posterior<\/strong>?\u00a0 <strong>\/ K. Manejo especializado<\/strong><\/b><\/span><\/p><p>Estas etapas se refieren a los casos que son m\u00e1s complejos y que requieren atenci\u00f3n de un especialista.<\/p><ul><li><strong>Manejo especializado<\/strong>: La remisi\u00f3n a otorrinolaringolog\u00eda se reserva para los casos severos (1).<\/li><li><strong>Caracter\u00edsticas de la epistaxis posterior<\/strong>: Se describe que es poco frecuente en ni\u00f1os, se sospecha cuando hay sangre en la orofaringe y el sangrado no cede con la compresi\u00f3n anterior. Requiere la colocaci\u00f3n de un taponamiento posterior o bal\u00f3n, y el manejo debe ser realizado por un especialista con hospitalizaci\u00f3n (11 y 12).<\/li><li><strong>Tratamientos complejos<\/strong>: Para sangrados refractarios, se consideran la ligadura quir\u00fargica de las arterias o la embolizaci\u00f3n endovascular.<\/li><\/ul><ul><li style=\"list-style-type: none;\"><ul><li>Estos procedimientos tienen una tasa de \u00e9xito superior al 90%.<\/li><li>Se ha observado que la embolizaci\u00f3n es m\u00e1s costosa que la ligadura quir\u00fargica. (5)<\/li><\/ul><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-14972943911\" id=\"e-n-tab-content-14972943911\" data-tab-index=\"11\" style=\"--n-tabs-title-order: 11;\" class=\" elementor-element elementor-element-ff8097f e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"ff8097f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-d69a691 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d69a691\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-93cc637 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"93cc637\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Trtamiento de segunda l\u00ednea\u00a0<\/b><\/span><\/p><p>Se mencionan intervenciones como la cauterizaci\u00f3n (qu\u00edmica o el\u00e9ctrica) y el taponamiento nasal anterior. Se subraya que la cauterizaci\u00f3n qu\u00edmica es preferible sobre la el\u00e9ctrica y que debe ser en un \u00e1rea peque\u00f1a para evitar perforaciones (5 y 11).<\/p><p><strong>Taponamiento y Evaluaci\u00f3n Secundaria<\/strong><\/p><p>Si el sangrado no cede con la compresi\u00f3n, se procede con el <strong>taponamiento<\/strong>.<\/p><ul><li><strong>Taponamiento Anterior:<\/strong><ul><li>El paciente debe estar sentado a 90\u00b0.<\/li><li>Indicarle que se suene la nariz o usar un aspirador nasal.<\/li><li>Abrir la coana con un rinoscopio.<\/li><li>Se puede aplicar anestesia t\u00f3pica con lidoca\u00edna.<\/li><li>Introducir un <strong>Merocel\u00ae<\/strong> impregnado con mupirocina.<\/li><li>Inyectar suero salino fisiol\u00f3gico (SSF) y esperar 15 minutos.<\/li><li>Revisar la orofaringe para descartar sangrado posterior.<\/li><li>Retirar el taponamiento a las 48-72 horas, inyectando SSF antes de la extracci\u00f3n.<\/li><\/ul><\/li><li><strong>Taponamiento Posterior:<\/strong><ul><li>Si el sangrado no cede con el taponamiento anterior, se debe <strong>avisar al ORL<\/strong>.<\/li><li>La epistaxis posterior se caracteriza por la presencia de sangre en la orofaringe y la ineficacia de la compresi\u00f3n anterior. (12)<\/li><\/ul><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-14972943912\" id=\"e-n-tab-content-14972943912\" data-tab-index=\"12\" style=\"--n-tabs-title-order: 12;\" class=\" elementor-element elementor-element-e8dd92c e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"e8dd92c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-af091e2 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"af091e2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Decisi\u00f3n: <strong>\u00bfEs una epistaxis recurrente o se sospecha una causa sist\u00e9mica<\/strong>?\u00a0\u00a0<\/b><\/span><\/p><p>Estas etapas se activan cuando hay signos de alarma que sugieren un problema subyacente.<\/p><ul><li><strong>Signos de alarma<\/strong><\/li><\/ul><ol><li>Recomendaci\u00f3n:<\/li><\/ol><p>Realizar un cuestionario<strong> pedi\u00e1trico de sangrado,<\/strong> es una herramienta \u00fatil y simple para identificar a los pacientes pedi\u00e1tricos que necesitan m\u00e1s pruebas diagn\u00f3sticas para detectar una tendencia al sangrado subyacente. <strong>(Evidencia moderada, recomendaci\u00f3n fuerte).<\/strong><\/p><ol><li>Justificaci\u00f3n:<\/li><\/ol><p>Se realiz\u00f3 un estudio transversal de 1 a\u00f1o en la cl\u00ednica ambulatoria del Hospital Pedi\u00e1trico de la Universidad de Ain Shams, reclutando a pacientes menores de 18 a\u00f1os con epistaxis de causa desconocida. Se excluyeron pacientes con causas traum\u00e1ticas, quir\u00fargicas o m\u00e9dicas evidentes. Se aplicaron el <strong>cuestionario pedi\u00e1trico de sangrado <\/strong>y el <strong>puntaje de gravedad de la epistaxis.<\/strong> Las muestras de sangre se analizaron para hemograma completo, tiempo de protrombina (PT) y tiempo de tromboplastina parcial (PTT), y se realizaron pruebas confirmatorias seg\u00fan los resultados.<\/p><p>Este es un estudio transversal en el que se reclutaron a los <strong>sujetos<\/strong> de la cl\u00ednica ambulatoria.Los participantes fueron <strong>pacientes pedi\u00e1tricos<\/strong> (menores de 18 a\u00f1os) que se presentaron en la cl\u00ednica ambulatoria con <strong>epistaxis de causa desconocida<\/strong>. Se excluy\u00f3 a los pacientes mayores de 18 a\u00f1os o con epistaxis debida a una causa quir\u00fargica o traum\u00e1tica evidente, o a una causa m\u00e9dica evidente, como un trastorno hemorr\u00e1gico hereditario, insuficiencia hep\u00e1tica, o debido a la administraci\u00f3n de aspirina o warfarina.<\/p><p>Se obtuvo un <strong>consentimiento informado<\/strong> de los sujetos y\/o de sus tutores legales antes de la participaci\u00f3n. Los procedimientos aplicados en este estudio fueron aprobados por el Comit\u00e9 de \u00c9tica de Experimentaci\u00f3n Humana de la Universidad de Ain Shams y est\u00e1n de acuerdo con la <strong>Declaraci\u00f3n de Helsinki de 1975.<\/strong><\/p><p>Todos los pacientes reclutados se sometieron a una <strong>evaluaci\u00f3n cl\u00ednica exhaustiva<\/strong> con especial \u00e9nfasis en los datos demogr\u00e1ficos, el historial de traumatismos o cualquier enfermedad cr\u00f3nica, el historial de infecci\u00f3n o inflamaci\u00f3n actual, el historial de otras manifestaciones hemorr\u00e1gicas y el historial familiar de epistaxis, tendencia a sangrar o transfusi\u00f3n de productos sangu\u00edneos. Un m\u00e9dico capacitado asignado realiz\u00f3 un examen de o\u00eddo, nariz y garganta, utilizando <strong>rinoscopia anterior<\/strong>.<\/p><p>Se completaron los siguientes dos cuestionarios sencillos:<\/p><ol><li>El <strong>cuestionario de sangrado pedi\u00e1trico<\/strong> la versi\u00f3n en l\u00ednea de este cuestionario se puede encontrar en la secci\u00f3n \u00abInformaci\u00f3n de apoyo\u00bb de la cita del art\u00edculo<\/li><\/ol><p>(https:\/\/cdn.ymaws.com\/www.isth.org\/resource\/resmgr\/ssc\/bleeding_type1_vwd.pdf)<\/p><p>\u00a0<\/p><ol start=\"2\"><li><strong>Puntuaci\u00f3n de gravedad de epistaxis<\/strong>: cuestionario auto informado sobre la frecuencia de la epistaxis, la duraci\u00f3n y cantidad del ataque, la proporci\u00f3n de la vida del ni\u00f1o en la que el sangrado nasal ha sido recurrente y si el sangrado nasal es unilateral o bilateral. Cada componente se puntu\u00f3 con 0, 1 o 2. La suma de las puntuaciones de todos los componentes se estratific\u00f3 como <strong>leve<\/strong>, si era 0-6, o <strong>grave<\/strong>, si era 7-10.<\/li><\/ol><p>Los pacientes se clasificaron en <strong>dos grupos<\/strong> seg\u00fan si su sangrado estaba restringido solo a la nariz (grupo A: pacientes con sangrado local probable) o estaba asociado con otras manifestaciones hemorr\u00e1gicas (grupo B: pacientes con sangrado sist\u00e9mico probable).<\/p><p>Se recolectaron <strong>muestras de sangre perif\u00e9rica<\/strong> en condiciones completamente as\u00e9pticas para la evaluaci\u00f3n del hemograma completo, el tiempo de protrombina\u00a0 y el tiempo de tromboplastina parcial.<\/p><p>De los 30,043 pacientes que visitaron la cl\u00ednica en un a\u00f1o, <strong>100 ni\u00f1os ten\u00edan epistaxis<\/strong>, con una frecuencia anual estimada de <strong>1 de cada 300<\/strong>. El 84% de estos pacientes eran menores de 12 a\u00f1os, y casi la mitad eran menores de 6. El 76% de los pacientes ten\u00eda epistaxis recurrente. Un porcentaje significativamente mayor de pacientes se present\u00f3 con epistaxis en los <strong>meses m\u00e1s calurosos<\/strong> del a\u00f1o.<\/p><p>El <strong>90% de los pacientes present\u00f3 sangrado anterior<\/strong> y la mayor\u00eda fue tratada solo con compresi\u00f3n nasal. De los 100 pacientes:<\/p><ul><li><strong>43 pacientes<\/strong> presentaban solo epistaxis (causa local o idiop\u00e1tica).<\/li><li><strong>57 pacientes<\/strong> presentaban otras manifestaciones de sangrado. De estos, 47 ten\u00edan un <strong>trastorno de sangrado definitivo<\/strong> y 10 ten\u00edan una tendencia al sangrado no diagnosticada.<\/li><\/ul><p>Los pacientes con otras manifestaciones de sangrado mostraron una mayor frecuencia de antecedentes familiares positivos de epistaxis, de haber sido derivados por un m\u00e9dico de atenci\u00f3n primaria y de tener un bajo recuento de plaquetas. Un <strong>puntaje de sangrado \u2265 2<\/strong> en el cuestionario de sangrado que\u00a0 mostr\u00f3 un valor significativo para sospechar una patolog\u00eda sist\u00e9mica subyacente.<\/p><p><strong>Conclusi\u00f3n:<\/strong> El <strong>cuestionario pedi\u00e1trico de sangrado <\/strong>es una herramienta \u00fatil y simple para identificar a los pacientes pedi\u00e1tricos que necesitan m\u00e1s pruebas diagn\u00f3sticas para detectar una tendencia al sangrado subyacente. (7)<\/p><ol><li>Recomendaci\u00f3n:<\/li><\/ol><p>M\u00e1s de la mitad de los ni\u00f1os experimentan epistaxis antes de los 10 a\u00f1os, y el 9% tiene episodios recurrentes. La mayor\u00eda de los casos son benignos y no necesitan m\u00e1s estudios. Para los que buscan tratamiento, la hidrataci\u00f3n de la mucosa nasal (con emolientes o humidificaci\u00f3n) resuelve hasta el 65% de los casos. Varias intervenciones novedosas han mostrado resultados prometedores. Los cuestionarios estandarizados de sangrado son \u00fatiles para decidir si se necesitan estudios de coagulaci\u00f3n, considerando factores como la frecuencia, duraci\u00f3n, sitio del sangrado, correlaci\u00f3n estacional y gravedad.(9) (<strong>Evidencia moderada, recomendaci\u00f3n fuerte).<\/strong><\/p><ol><li>Justificaci\u00f3n:<\/li><\/ol><p>\u00a0La epistaxis afecta a m\u00e1s de la mitad de los ni\u00f1os antes de los 10 a\u00f1os y representa aproximadamente 1 de cada 260 visitas a la sala de emergencias en EE. UU. en ni\u00f1os menores de 19 a\u00f1os. Aunque no hay consenso sobre la definici\u00f3n, algunos estudios definen la <strong>epistaxis recurrente<\/strong> como <strong>5 o m\u00e1s episodios al a\u00f1o<\/strong>. Un 9% de los ni\u00f1os entre 11 y 14 a\u00f1os reportan epistaxis recurrente. Esta condici\u00f3n puede afectar significativamente la calidad de vida de las familias, causando estr\u00e9s y miedo por la p\u00e9rdida de sangre.<\/p><p>Hasta el <strong>90% de los casos en ni\u00f1os son autolimitados<\/strong> y provienen de la parte anterior e inferior del tabique nasal, conocida como el <strong>\u00e1rea de Little<\/strong>. Las causas m\u00e1s comunes son traumas locales (manipulaci\u00f3n digital), sequedad de la mucosa, costras o inflamaci\u00f3n por infecciones respiratorias. En menores de 2 a\u00f1os, se debe considerar la posibilidad de lesiones no accidentales o enfermedades graves.<\/p><p>Un estudio en una cl\u00ednica de otorrinolaringolog\u00eda pedi\u00e1trica encontr\u00f3 que solo la mitad de los 359 ni\u00f1os con epistaxis necesitaron estudios adicionales. Las condiciones m\u00e1s comunes fueron otitis media (11%), trauma (10%), rinitis al\u00e9rgica (6%), sinusitis (5%) y asma (4%). En la mitad de los casos de endoscopia, no se encontr\u00f3 patolog\u00eda; el resto de los hallazgos fueron benignos (hipertrofia adenoidea, p\u00f3lipos nasales, etc.). Esto sugiere que la causa de la epistaxis recurrente en la infancia es, en general, benigna o idiop\u00e1tica. (9)<\/p><p>Un estudio prospectivo incluy\u00f3 a ni\u00f1os de 3 a 14 a\u00f1os con epitaxis al\u00e9rgica recurrente que acudieron a una cl\u00ednica de ORL entre enero de 2019 y septiembre de 2023. Los ni\u00f1os fueron divididos en dos grupos: <strong>Rinitis Al\u00e9rgica<\/strong> (Epitaxis recurrente con rinitis al\u00e9rgica) y <strong>No Rinitis al\u00e9rgica<\/strong> (Epitaxis recurrente sin rinitis al\u00e9rgica). A todos se les aplic\u00f3 pomada de mupirocina dos veces al d\u00eda durante cuatro semanas y se realiz\u00f3 seguimiento a las 2, 4 y 12 semanas. La gravedad de la epistaxis se evalu\u00f3 con la Escala de Gravedad de Epistaxis (ESS).<\/p><p>\u00a0Se incluyeron 326 pacientes (432 fosas nasales con Epitaxis recurrente con Rinitis al\u00e9rgica<\/p><p>El <strong>76.4%<\/strong> de los pacientes ten\u00edan el h\u00e1bito de hurgarse o frotarse la nariz con<\/p><p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 frecuencia (10).\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-14972943913\" id=\"e-n-tab-content-14972943913\" data-tab-index=\"13\" style=\"--n-tabs-title-order: 13;\" class=\" elementor-element elementor-element-36d085b e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"36d085b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ec2cf2c elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ec2cf2c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Pruebas complementarias<\/b><\/span><\/p><p>Esta fase profundiza en la causa del sangrado y su manejo a largo plazo.<\/p><p>Se indican si hay otros signos de sangrado (petequias, sangrado de enc\u00edas, hematomas) o en casos de epistaxis recurrente sin causa aparente. Las pruebas incluyen: <strong>hemograma<\/strong>, <strong>coagulaci\u00f3n<\/strong> y <strong>factor de von Willebrand<\/strong>. Si los resultados est\u00e1n alterados, se debe considerar el tratamiento etiol\u00f3gico y una consulta con hematolog\u00eda. (12)<\/p><p>Las pruebas de laboratorio para anemia y trastornos de la coagulaci\u00f3n y la endoscopia nasal flexible contin\u00faan siendo parte del paradigma de pr\u00e1ctica para algunos otorrinolaring\u00f3logos al evaluar a pacientes con epistaxis. La epistaxis recurrente puede ser el primer signo de una coagulopat\u00eda y puede conducir a la anemia. La epistaxis plantea una preocupaci\u00f3n adicional de una masa en la cavidad nasal o nasofaringe, como un angiofibroma nasofar\u00edngeo juvenil en un var\u00f3n adolescente. Identificar aquellas caracter\u00edsticas del paciente que sugieren un mayor riesgo de estas preocupaciones hematol\u00f3gicas y\/o masas nasales se vuelve importante para el otorrinolaring\u00f3logo al evaluar al paciente promedio con epistaxis. (6)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-14972943914\" id=\"e-n-tab-content-14972943914\" data-tab-index=\"14\" style=\"--n-tabs-title-order: 14;\" class=\" elementor-element elementor-element-04bedd8 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"04bedd8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d937453 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d937453\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Derivaci\u00f3n<\/b><\/span><\/p><p>Se recomienda una consulta con hematolog\u00eda u ORL si los resultados est\u00e1n alterados o se sospecha una patolog\u00eda subyacente (12).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-14972943915\" id=\"e-n-tab-content-14972943915\" data-tab-index=\"15\" style=\"--n-tabs-title-order: 15;\" class=\" elementor-element elementor-element-72c8b26 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"72c8b26\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-5aaec57 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5aaec57\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-62058a9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"62058a9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3cc6040 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3cc6040\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><strong>Autores<\/strong><\/span><\/p><p><strong>Nombre autor responsable <\/strong>Lugo Z, Zulay J<sup>1<\/sup><\/p><p><sup>Pediatra-Otorrinolaringologo <\/sup><\/p><p><strong>Correo: Zulaylugorl@gmail.com<\/strong><\/p><p>Subido: 18 de noviembre del 2025<\/p><p>Observaciones: soportetecnologiasvpp@gmail.com<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-14972943916\" id=\"e-n-tab-content-14972943916\" data-tab-index=\"16\" style=\"--n-tabs-title-order: 16;\" class=\" elementor-element elementor-element-bf1a23c e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"bf1a23c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-22bab54 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"22bab54\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140\" class=\"elementor-element elementor-element-6e5909e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"6e5909e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-22850ad elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"22850ad\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><strong>BIBLIOGRAF\u00cdA<\/strong><\/span><\/p><ol><li>Marrugo Pardo GE, y col. Revisi\u00f3n de literatura: Manejo y evaluaci\u00f3n de la epistaxis en pediatr\u00eda (Treatment and evaluation of epistaxis in children). Acta de Otorrinolaringolog\u00eda &amp; Cirug\u00eda de Cabeza y Cuello.<\/li><li>Dieckmann R, Brownstein D, Gausche-Hill M. The pediatric assessment triangle: a novel approach for the rapid evaluation of children. Pediatr Emerg Care. 2010;26(4):312-5.<\/li><\/ol><p>3.Svider P, Arianpour K, Mutchnick S. Manejo de la epistaxis en ni\u00f1os y adolescentes: evitando un enfoque ca\u00f3tico. Otolaryngology-Head and Neck Surgery. 2018;162(1S):S1\u2013S38. doi: 10.1016\/j.pcl.2018.02.007.<\/p><ol start=\"4\"><li>Grupo de Trabajo de Otorrinolaringolog\u00eda Pedi\u00e1trica: Bordino L, y col. Consenso de epistaxis en pediatr\u00eda: causas, cl\u00ednica y tratamiento. Archivos Argentinos de Pediatr\u00eda. 2021;119(1):S48-S53. doi: 10.5546\/aap.2021.S48.<\/li><li>Tunkel DE, y col. Gu\u00eda de pr\u00e1ctica cl\u00ednica: Hemorragia nasal (epistaxis). Otolaryngology\u2013Head and Neck Surgery. 2020;162(1S):S1\u2013S38. doi: 10.1177\/0194599819890327.<\/li><\/ol><p>6.Patel N, Maddalozzo J, Billings KR. Una actualizaci\u00f3n sobre el manejo de la epistaxis pedi\u00e1trica.<\/p><ol start=\"7\"><li>Saleh ElAlfy M, y col. Epistaxis en una cl\u00ednica pedi\u00e1trica ambulatoria. International Archives of Otorhinolaryngology. 2021;26(2):e183\u2013e190. doi: 10.1055\/s-0041-1726040.<\/li><li>Aremu SK. Conocimiento y conciencia de los factores etiol\u00f3gicos y de riesgo como determinantes del patr\u00f3n de b\u00fasqueda de atenci\u00f3n de los padres de ni\u00f1os con epistaxis en una instituci\u00f3n de salud terciaria: un estudio prospectivo de 7 a\u00f1os. African Journal of Paediatric Surgery. 2023;20(3):Julio-Septiembre.<\/li><li>Goldman TYRD. Epistaxis recurrente en ni\u00f1os. Canadian Family Physician | Le M\u00e9decin de famille canadien. 2021;67:427-429. doi: 10.46747\/cfp.6706427.<\/li><li>Tao L, Lou Z. Recurrent Anterior Epistaxis in Children With Allergic Rhinitis and Non-Allergic Rhinitis: Clinical Features. Ear, Nose &amp; Throat Journal.<\/li><li>Az\u00faa Morera D, y col. Abordaje y manejo de la epistaxis en poblaci\u00f3n pedi\u00e1trica. Revista M\u00e9dica Sinergia. 2022;7(8):agosto.<\/li><li>Arribas C, M\u00edguez C, Lowy A. PROTOCOLO DE EPISTAXIS EN PEDIATRIA. Hospital General Universitario Gregorio Mara\u00f1on. Julio 2013.<\/li><\/ol><p>\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2140 e-n-tab-title-14972943917\" id=\"e-n-tab-content-14972943917\" data-tab-index=\"17\" style=\"--n-tabs-title-order: 17;\" class=\" elementor-element elementor-element-af17009 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"af17009\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b7cae30 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b7cae30\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-845 aligncenter\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_-244x300.png\" alt=\"\" width=\"52\" height=\"64\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_-244x300.png 244w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_.png 400w\" sizes=\"(max-width: 52px) 100vw, 52px\" \/><a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/1.-EPITAXIS-EN-NINOS-Y-ADOLESCENTES-1.pdf\">Gu\u00eda Cl\u00ednica Epistaxis en ni\u00f1os y adolescentes<\/a><a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/1.-EPITAXIS-EN-NINOS-Y-ADOLESCENTES.pdf\">\u00a0<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"2\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-2141\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Faringamigdalitis Aguda <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-medical\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9zm-153 31V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm64 160v48c0 4.4-3.6 8-8 8h-56v56c0 4.4-3.6 8-8 8h-48c-4.4 0-8-3.6-8-8v-56h-56c-4.4 0-8-3.6-8-8v-48c0-4.4 3.6-8 8-8h56v-56c0-4.4 3.6-8 8-8h48c4.4 0 8 3.6 8 8v56h56c4.4 0 8 3.6 8 8z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-9cfa7d5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"9cfa7d5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-36fcd42 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"36fcd42\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-34ec893 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"34ec893\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Faringoamigdalitis-Aguda.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"Faringoamigdalitis Aguda\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTY2OSwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjVcLzExXC9GYXJpbmdvYW1pZ2RhbGl0aXMtQWd1ZGEuanBnIn0%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"614\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Faringoamigdalitis-Aguda-1024x614.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1669\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Faringoamigdalitis-Aguda-1024x614.jpg 1024w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Faringoamigdalitis-Aguda-300x180.jpg 300w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Faringoamigdalitis-Aguda-768x461.jpg 768w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Faringoamigdalitis-Aguda-1536x922.jpg 1536w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Faringoamigdalitis-Aguda.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-2dc9965 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"2dc9965\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-741460d e-n-tabs-mobile elementor-widget elementor-widget-n-tabs\" data-id=\"741460d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;horizontal_scroll&quot;:&quot;disable&quot;}\" data-widget_type=\"nested-tabs.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-n-tabs\" data-widget-number=\"121718285\" aria-label=\"Pesta\u00f1as. Abre elementos con Intro o Espacio, ci\u00e9rralos con Escape y navega con las fechas.\">\n\t\t\t<div class=\"e-n-tabs-heading\" role=\"tablist\">\n\t\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1217182851\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1217182851\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"true\" data-tab-index=\"1\" role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1217182851\" style=\"--n-tabs-title-order: 1;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tA\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1217182852\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1217182852\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"2\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1217182852\" style=\"--n-tabs-title-order: 2;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tB \t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1217182853\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1217182853\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"3\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1217182853\" style=\"--n-tabs-title-order: 3;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tC\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1217182854\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1217182854\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"4\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1217182854\" style=\"--n-tabs-title-order: 4;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tD\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1217182855\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1217182855\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"5\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1217182855\" style=\"--n-tabs-title-order: 5;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tE\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1217182856\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1217182856\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"6\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1217182856\" style=\"--n-tabs-title-order: 6;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tF\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1217182857\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1217182857\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"7\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1217182857\" style=\"--n-tabs-title-order: 7;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tG\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1217182858\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1217182858\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"8\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1217182858\" style=\"--n-tabs-title-order: 8;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tH\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1217182859\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1217182859\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"9\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1217182859\" style=\"--n-tabs-title-order: 9;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tI\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-12171828510\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-12171828510\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"10\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-12171828510\" style=\"--n-tabs-title-order: 10;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tJ\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-12171828511\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-12171828511\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"11\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-12171828511\" style=\"--n-tabs-title-order: 11;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-user-edit\" viewBox=\"0 0 640 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h274.9c-2.4-6.8-3.4-14-2.6-21.3l6.8-60.9 1.2-11.1 7.9-7.9 77.3-77.3c-24.5-27.7-60-45.5-99.9-45.5zm45.3 145.3l-6.8 61c-1.1 10.2 7.5 18.8 17.6 17.6l60.9-6.8 137.9-137.9-71.7-71.7-137.9 137.8zM633 268.9L595.1 231c-9.3-9.3-24.5-9.3-33.8 0l-37.8 37.8-4.1 4.1 71.8 71.7 41.8-41.8c9.3-9.4 9.3-24.5 0-33.9z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-user-edit\" viewBox=\"0 0 640 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h274.9c-2.4-6.8-3.4-14-2.6-21.3l6.8-60.9 1.2-11.1 7.9-7.9 77.3-77.3c-24.5-27.7-60-45.5-99.9-45.5zm45.3 145.3l-6.8 61c-1.1 10.2 7.5 18.8 17.6 17.6l60.9-6.8 137.9-137.9-71.7-71.7-137.9 137.8zM633 268.9L595.1 231c-9.3-9.3-24.5-9.3-33.8 0l-37.8 37.8-4.1 4.1 71.8 71.7 41.8-41.8c9.3-9.4 9.3-24.5 0-33.9z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tAutores\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-12171828512\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-12171828512\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"12\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-12171828512\" style=\"--n-tabs-title-order: 12;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tBibliograf\u00eda\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-12171828513\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-12171828513\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"13\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-12171828513\" style=\"--n-tabs-title-order: 13;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-download\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 136V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm76.45 211.36l-96.42 95.7c-6.65 6.61-17.39 6.61-24.04 0l-96.42-95.7C73.42 337.29 80.54 320 94.82 320H160v-80c0-8.84 7.16-16 16-16h32c8.84 0 16 7.16 16 16v80h65.18c14.28 0 21.4 17.29 11.27 27.36zM377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-download\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 136V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm76.45 211.36l-96.42 95.7c-6.65 6.61-17.39 6.61-24.04 0l-96.42-95.7C73.42 337.29 80.54 320 94.82 320H160v-80c0-8.84 7.16-16 16-16h32c8.84 0 16 7.16 16 16v80h65.18c14.28 0 21.4 17.29 11.27 27.36zM377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tDescargar Gu\u00eda\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<div class=\"e-n-tabs-content\">\n\t\t\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-1217182851\" id=\"e-n-tab-content-1217182851\" data-tab-index=\"1\" style=\"--n-tabs-title-order: 1;\" class=\"e-active elementor-element elementor-element-4461f3c e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"4461f3c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-5df62c7 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5df62c7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-72f790d e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"72f790d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c575e6 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1c575e6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Definici\u00f3n<\/b><\/span><\/p><p>La Faringoamigdalitis aguda (FAA) es el proceso inflamatorio que involucra al tejido amigdalar y far\u00edngeo, con una duraci\u00f3n no mayor a 4 semanas. Generalmente de etiolog\u00eda infecciosa. Frecuentemente afecta a ni\u00f1os entre 5 y 15 a\u00f1os, en especial durante los meses fr\u00edos. (1,2).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-1217182852\" id=\"e-n-tab-content-1217182852\" data-tab-index=\"2\" style=\"--n-tabs-title-order: 2;\" class=\" elementor-element elementor-element-ee521d0 e-grid e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"ee521d0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-1fdf7fd e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"1fdf7fd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d55bd24 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d55bd24\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Causas<\/b><\/span><\/p><p>Causas de faringoamigdalitis aguda pueden ser:<\/p><p>-Infecciosas: viral, bacteriana, mic\u00f3tica.<\/p><p>-No infecciosas: traumas, irritantes, agentes qu\u00edmicos.(1,2,3)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-1217182853\" id=\"e-n-tab-content-1217182853\" data-tab-index=\"3\" style=\"--n-tabs-title-order: 3;\" class=\" elementor-element elementor-element-d241c63 e-grid e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"d241c63\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-f04cd9e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f04cd9e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-059eac4 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"059eac4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Faringoamigdalitis aguda viral<\/b><\/span><\/p><p>frecuentemente en ni\u00f1os menores de 5 a\u00f1os, representa el 70% de la FAA, <br \/>causada por virus: Rinovirus, Adenovirus, Virus de Epstein Barr, Coxsackie A, Herpes simple I y II, Virus Sincicial <br \/>Respiratorio (VSR), Coronavirus, SARS-CoV-2, Parainfluenza, Influenza A y B, Citomegalovirus (CMV), Virus de <br \/>Inmunodeficiencia Humana (VIH). <br \/>Caracterizada por s\u00edntomas de presentaci\u00f3n gradual, fiebre leve, odinofagia leve, tos, conjuntivitis, rinitis, mialgias, <br \/>diarrea, adenopat\u00edas m\u00fatiples peque\u00f1as, exudado &#8211; seudomembrana amigdalar en 65% (Citomegalovirus <br \/>Adenovirus, Virus de Episten Barr), \u00falceras necr\u00f3ticas ( VIH), Ves\u00edculas (Coxsackie A, Herpes simple I y II) (1,2,4).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-1217182854\" id=\"e-n-tab-content-1217182854\" data-tab-index=\"4\" style=\"--n-tabs-title-order: 4;\" class=\" elementor-element elementor-element-ea4d643 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"ea4d643\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-f909f22 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f909f22\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a38249 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5a38249\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Faringoamigdalitis aguda bacteriana<\/b><\/span><\/p><p>Generalmente en escolares y adolescentes, constituye el 15-30% de la FAA, <br \/>en especial en ni\u00f1os de 5-15 a\u00f1os, es poco com\u00fan en ni\u00f1os menores de 2 a\u00f1os, debido a la insuficiencia de <br \/>fibronectina. En esta edad, los factores de riesgo, como la asistencia a guarder\u00edas, escuelas o tener hermanos <br \/>mayores, pueden ocasionar que los ni\u00f1os sean portadores de EbhGA y, al mismo tiempo, sufran infecciones virales <br \/>del tracto respiratorio superior, las cuales pueden confundirse con faringoamigdalitis por EbhGA. (1,2,4,5) <br \/>El EbhGA o Streptococcus pyogenes, es el responsable del 70% de Faringoamigdalitis aguda bacteriana, sin <br \/>embargo otras bacterias involucradas son: Streptococcus \u00df-hemol\u00edtico del grupo C y G, Arcanobacterium <br \/>haemolyticum, Moraxella catarrhalis, Haemophilus influenzae no tipificable, Staphylococcus aureus, <br \/>Corynebacterium diphtheriae, Anaerobios, Fusobacterium necrophorum, Mycoplasma pneumoniae.(2,4,5,6) <br \/>Clinicamente se caracteriza por: inicio brusco, fiebre elevada (&gt;38 grados), odinofagia, disfagia, cefalea, n\u00e1useas, <br \/>v\u00f3mitos, enantema en paladar y \u00favula, exantema escarlatiniforme, exudado blanquecino (70 %) , adenopat\u00edas <br \/>c\u00e9rvicolaterales anteriores dolorosas, dolor abdominal (adenitis mesent\u00e9rica). En nuestro medio la Faringoamigdalitis <br \/>aguda por el Corynebacterium diphtheriae t\u00edpicamente se caracteriza por el exudado blanco-gris\u00e1ceo adherente a <br \/>la supuerfie de la am\u00edgdala o paladar.(1,2,4,6,7)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-1217182855\" id=\"e-n-tab-content-1217182855\" data-tab-index=\"5\" style=\"--n-tabs-title-order: 5;\" class=\" elementor-element elementor-element-1bde397 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"1bde397\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-2a2d7ad e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2a2d7ad\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5b1e18d elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5b1e18d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Faringoamigdalitis mic\u00f3tica<\/b><\/span><\/p><p>Originada generalmente por C\u00e1ndida albicans, caracterizada por exudado <br \/>blanquecino que cubre toda la mucosa oral y am\u00edgdalas, con cl\u00ednica leve de disfagia, odinofagia, sin fiebre, frecuentes en inmunosuprimidos. (2, 5, 7).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-1217182856\" id=\"e-n-tab-content-1217182856\" data-tab-index=\"6\" style=\"--n-tabs-title-order: 6;\" class=\" elementor-element elementor-element-3ed2be9 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"3ed2be9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-681d0c1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"681d0c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0b983ab elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0b983ab\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Faringoamigdalitis no infecciosa\u00a0<\/b><\/span><\/p><p>Causadas por: traumatismos far\u00edngeos por ingesti\u00f3n de cuerpos extra\u00f1os.<br \/>Irritantes: tabaco, reflujo gastroesof\u00e1gico (8), contaminantes ambientales, respiraci\u00f3n bucal, goteo post nasal, <br \/>sobreuso de soluciones t\u00f3picas bucales y far\u00edngeas (colutorios). Agentes qu\u00edmicos: productos de limpieza\u00a0 o exposici\u00f3n ocupacional. Agentes f\u00edsicos: radiaciones, generalmente la cl\u00ednica es leve, insidiosa, odinofagia leve, sensaci\u00f3n de irritaci\u00f3n far\u00edngea intermitente\/ persistente, sin fiebre, de car\u00e1cter subagudo o cr\u00f3nico. (2,5,8).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-1217182857\" id=\"e-n-tab-content-1217182857\" data-tab-index=\"7\" style=\"--n-tabs-title-order: 7;\" class=\" elementor-element elementor-element-a802639 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"a802639\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-71a7b1a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"71a7b1a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c93a2a2 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c93a2a2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Diagn\u00f3stico<\/b><\/span><\/p><p>En la Faringoamigdalitis aguda el diagn\u00f3stico es cl\u00ednico, sin embargo exiten estudios complementarios que nos ayudan a confirmar el diagn\u00f3stico en casos dudosos\/at\u00edpicos o complicados. Las escalas de predicci\u00f3n cl\u00ednica (Centor, Mc Isaac y FeverPAIN), la mayor\u00eda de los autores y gu\u00edas sugieren que estas escalas deben utilizarse s\u00f3lo para seleccionar candidatos para pruebas de diagn\u00f3stico microbiol\u00f3gico (cultivo). No se recomienda utilizarlas para decidir sobre la instauraci\u00f3n de antibioterapia, a menos que las pruebas microbiol\u00f3gicas no est\u00e9n disponibles o exista riesgo de fiebre reum\u00e1tica (GE 1A) (5,7,8).<br \/>Estudios complementarios: Cultivo far\u00edngeo (est\u00e1ndar de oro): un cultivo positivo confirma etiolog\u00eda bacteriana, pero uno negativo no la excluye. Tiene una sensibilidad de 90% y una especificidad de 95-99% (3,9,14) (GE:A). <br \/>Prueba r\u00e1pida de detecci\u00f3n de ant\u00edgenos polisac\u00e1ridos de Streptococcus pyogenes (RADT), brindan 95% de <br \/>especificidad y 80-90% de sensibilidad, resultado en 30-60 seg, Si el resultado es positivo, debe indicarse <br \/>antibioticoterapia, si es negativo no se excluye etiolog\u00eda bacteriana(GE:A). Hematolog\u00eda, VSG, PCR, estudios <br \/>imagenol\u00f3gicos (ecosonograma, Rx \/Tomograf\u00eda), evaluaci\u00f3n endosc\u00f3pica de la v\u00eda a\u00e9rea superior, se pueden <br \/>requerir en casos de complicaciones o descarte de otros diagn\u00f3sticos. T\u00edtulo de Antiestreptolisina (ASTO): \u00fatil para el diagn\u00f3stico de las secuelas no supurativas de la faringoamigdalitis por EbhGA.(2,5,9).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-1217182858\" id=\"e-n-tab-content-1217182858\" data-tab-index=\"8\" style=\"--n-tabs-title-order: 8;\" class=\" elementor-element elementor-element-024e117 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"024e117\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-47eba51 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"47eba51\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0b74a49 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0b74a49\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Tratamiento<\/b><\/span><\/p><p>En FAA Viral: hidrataci\u00f3n adecuada, analg\u00e9sicos como acetaminof\u00e9n o antiinflamatorios no esteroideos y reposo. <br \/>En FAA Bacteriana: <br \/>Tratamiento antibi\u00f3tico de elecci\u00f3n (2,5,7,8,9) (GE: A \/ FR). <br \/>\u2022 Penicilina V: &lt; 27 kg: 250mg\/12h 10 d\u00edas &gt;12 a\u00f1os o &gt; 27 kg: 500mg\/12h 10 d\u00edas <br \/>\u2022 Penicilina G Benzatina: 12 a\u00f1os o &gt;27 kg: 1200000UI, dosis \u00fanica <br \/>\u2022 Amoxicilina: 50mg\/kg\/d\u00eda, cada 12-24 horas, 10 d\u00edas, con dosis m\u00e1xima de 500mg\/12h \u00f3 1g\/24h. <br \/>Tratamiento en Al\u00e9rgicos a penicilina: <br \/>\u2022 No mediada por IgE: &#8211; Cefadroxilo: 30mg\/kg\/d\u00eda, cada 12h, 10 d\u00edas (m\u00e1ximo 1g al d\u00eda) (suspensi\u00f3n 250 mg\/ 5ml, comprimidos 500mg \u2022 Mediada por IgE: &#8211; Josamicina: 30-50 mg\/ kg \/d\u00eda, cada 12h, 10 d\u00edas (m\u00e1ximo 1g\/d\u00eda) &#8211; Azitromicina: 20mg\/ kg \/d\u00eda , una vez al d\u00eda, 3 d\u00edas (m\u00e1ximo 500mg\/d\u00eda) &#8211; Clindamicina: 20-30mg\/kg\/d\u00eda, cada 8-12h, 10 d\u00edas (m\u00e1ximo 900mg\/d\u00eda). Calidad de la evidencia II. Fuerza de recomendaci\u00f3n a favor: B.<br \/>Actualmente, la penicilina sigue siendo efectiva contra EbhGC y EbhGA. Sin embargo, se han registrado fallas <br \/>terap\u00e9uticas entre un 2% y 28% en los casos de faringitis (media: 12%) atribuibles a diferentes causas: &#8211; Falta de adherencia a la pauta terap\u00e9utica &#8211; Presencia de bacterias copat\u00f3genas productoras de betalactamasa que inactivan a la penicilina &#8211; G\u00e9rmenes resistentes al antibi\u00f3tico indicado <br \/>&#8211; Cepas de S. pyogenes tolerantes a la penicilina &#8211; Reinfecci\u00f3n por contacto con portador sano &#8211; Pacientes inmunosuprimidos &#8211; Presencia de biofilms en superficie amigdalina (2,5,7, 9). <br \/>Alternativas terap\u00e9uticas: <br \/>Amoxicilina\/\u00e1cido clavul\u00e1nico <br \/>40-90mg\/kg\/d\u00eda cada 8 h (m\u00e1x. 500 mg\/dosis) VO\/IV por 10 d\u00edas <br \/>Ampicilina\/sulbactam (sultamicilina) <br \/>50 mg\/kg\/d\u00eda cada 6-8h (m\u00e1x. 3 g\/d\u00eda) VO <br \/>100-200 mg\/kg\/d\u00eda cada 6 h (m\u00e1x. 12 g\/d\u00eda) por 10 d\u00edas <br \/>Cefadroxilo 30 mg\/kg\/d\u00eda cada 12-24 h. (m\u00e1x. 2 g\/d\u00eda) VO por 10 d\u00edas <br \/>Cefalexina 40-100 mg\/kg\/d\u00eda cada 6-8 h (m\u00e1x. 500 mg\/dosis) VO por 10 d\u00edas <br \/>Clindamicina 20 a 30 mg\/kg\/d\u00eda cada 6-8 horas (m\u00e1x. 1,8 g\/d\u00eda) VO o <br \/>mg\/kg\/d\u00eda cada 6-8 horas (m\u00e1x. 4,8 g\/d\u00eda) IV por 10 d\u00edas.(2,5,7,8, 9) <br \/>En FAA Mic\u00f3tica: Casos leves: T\u00f3pico: enjuague bucal a base de nistatina o clotrimazol TID o geles antif\u00fangicos orales por 7-14 d\u00edas. Casos moderados o severos: Fluconasol, en dosis de 100 a 200 mg (3 mg\/kg) al d\u00eda durante 7 a 14 d\u00edas. Para la enfermedad refractaria al fluconazol, se recomienda una soluci\u00f3n de itraconazol en una dosis de 200 mg al d\u00eda o una suspensi\u00f3n de posaconazol en una dosis de 400 mg dos veces al d\u00eda durante 3 d\u00edas, y luego 400 mg al d\u00eda hasta por 28 d\u00edas. Es fundamental tener en cuenta que el tratamiento debe continuar hasta que los s\u00edntomas desaparezcan y durante al menos 48 horas posterior, para prevenir la recurrencia. (10) <br \/>En caso de ni\u00f1os con cl\u00ednica no sugestiva de infecci\u00f3n bacteriana con factores de riesgo como: Inmunosupresi\u00f3n, antecedente de Fiebre reum\u00e1tica aguda, Glomerulonefritis aguda posestreptoc\u00f3cica en el ni\u00f1o\/conviviente, contacto con FAA EbhGA confirmado, alta incidencia de enfermedad estreptococcica invasiva en la comunidad, se sugiere iniciar antibi\u00f3ticoterapia hasta obtener resultado de cultivo. (2,5,9) <br \/>La mayor\u00eda de los ni\u00f1os con FAA EbhGA se tratan en forma ambulatoria presentando mejor\u00eda cl\u00ednica en las primeras 48 horas de tratamiento, la hospitalizacion se reserva para casos severos o con complicaciones. (5,9,11).<br \/>En las FAA bacterina recurrente ( &gt; 6 episodios en 3 meses\/ &gt; 4 en 1 a\u00f1o), o hipertrofia amigdalina severa, plantearse tratamiento quir\u00fargico de Tonsilectom\u00eda.(2,5,12).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-1217182859\" id=\"e-n-tab-content-1217182859\" data-tab-index=\"9\" style=\"--n-tabs-title-order: 9;\" class=\" elementor-element elementor-element-394f48e e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"394f48e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-3313580 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3313580\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2ad48e4 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2ad48e4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Diagn\u00f3stico diferencial<\/b><\/span><\/p><p>La FAA puede solaparse con otras afecciones que afectan la orofaringe y las v\u00edas respiratorias superiores, <br \/>presentandose cuadros at\u00edpicos, por lo que debe establecerse diagn\u00f3tico diferencial: Infecci\u00f3n por VEB, Infecci\u00f3n primaria por VIH, Epiglotitis, Difteria, Herpangina, Infecciones profundas de cuello. (1,5,12) <br \/>Indicaciones de derivaci\u00f3n a Otorrinolaringolog\u00eda: <br \/>Presencia de complicaciones supurativas o no supurativas, faringoamigdalitis recurrente u obstrucci\u00f3n de la v\u00eda a\u00e9rea superior por hipertrofia amigdalina severa.( 2,6,11,12)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-12171828510\" id=\"e-n-tab-content-12171828510\" data-tab-index=\"10\" style=\"--n-tabs-title-order: 10;\" class=\" elementor-element elementor-element-9d33970 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"9d33970\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-1f1c015 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1f1c015\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0277cb0 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0277cb0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Prevenci\u00f3n\u00a0<\/b><\/span><\/p><p>1. Lactancia materna <br \/>2. Lavado frecuente de manos <br \/>3. Tratamiento portadores sanos del Streptococcus \u00df hemol\u00edtico del grupo A. <br \/>4. Cumplir con esquema de vacunaci\u00f3n <br \/>5. No automedicaci\u00f3n de antibi\u00f3ticos en cuadros sospechosos virales <br \/>6. Control de hacinamiento, tanto familiar como escolar, en especial en las guarder\u00edas infantiles. <br \/>7. Medidas para evitar contagio del paciente en fase aguda: reposo domiciliario, uso individual de los utensilios de alimentaci\u00f3n, tapa boca y vigilancia del cumplimiento del tratamiento adecuado. <br \/>8. No exposici\u00f3n al humo de cigarrillos. <br \/>9. Educaci\u00f3n, charlas instructivas sobre la patolog\u00eda, dirigidas a la poblaci\u00f3n susceptible de padecerla (2,5,12)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-12171828511\" id=\"e-n-tab-content-12171828511\" data-tab-index=\"11\" style=\"--n-tabs-title-order: 11;\" class=\" elementor-element elementor-element-b9f6544 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"b9f6544\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-e5f367d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e5f367d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-3e702ec e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3e702ec\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-06ae53b elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"06ae53b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><strong>Autores<\/strong><\/span><\/p><p>Autor: Dra. Ligia M Acosta Boe <br \/>Email: ligiaorl2@gmail.com<\/p><p>Subido: 19 de noviembre del 2025<\/p><p>Observaciones: soportetecnologiasvpp@gmail.com<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-12171828512\" id=\"e-n-tab-content-12171828512\" data-tab-index=\"12\" style=\"--n-tabs-title-order: 12;\" class=\" elementor-element elementor-element-89b46b6 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"89b46b6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-f6e112f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f6e112f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141\" class=\"elementor-element elementor-element-6f2d422 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"6f2d422\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a5a1d67 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a5a1d67\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><strong>BIBLIOGRAF\u00cdA<\/strong><\/span><\/p><p>1. Nimmana BK, Paterek E. Tonsillitis. 2025 Jul 7. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan\u2013. PMID: 31335062. <br \/>2. Consenso de infecciones en ORL. Sociedad Venezolana de Otorrinolaringolog\u00eda. Volumen 34, Suplemento 01. Marzo 2025. <br \/>3. Kr\u00fcger K, T\u00f6pfner N, Berner R, Windfuhr J, Oltrogge JH; Guideline group. Clinical Practice Guideline: Sore Throat. Dtsch Arztebl Int. 2021;118(11):188-194. doi: 10.3238\/arztebl.m2021.0121. PMID: 33602392; PMCID: PMC8245861.de <br \/>4. Ibadango \u00c1vila DG, G\u00f3mez Chac\u00f3n DE, Rengel Pinz\u00f3n GR, Mart\u00ednez Palacios GJ, Pizarro Narea NE. <br \/>Manifestaciones cl\u00ednicas en pacientes entre 5 a 19 a\u00f1os con faringoamigdalitis aguda estreptoc\u00f3cica, confirmado por test detecci\u00f3n r\u00e1pida de ant\u00edgenos. ConcienciaDigital. 2022;5(4.2):57-68. https:\/\/doi.org\/10.33262\/concienciadigital.v5i4.2.2387 <br \/>5. Pi\u00f1eiro P\u00e9rez R, et al. Actualizaci\u00f3n del documento de consenso sobre el diagn\u00f3stico y tratamiento de la <br \/>faringoamigdalitis aguda. An Pediatr (Barc). 2020;93(3):206.e1-206.e8. doi: 10.1016\/j.anpedi.2020.05.004. <br \/>6. Cubero Santos A, Garc\u00eda Vera C, Lupiani Castellanos P. Algoritmos en Pediatr\u00eda de Atenci\u00f3n Primaria. <br \/>Faringoamigdalitis. AEPap. 2015 (en l\u00ednea). Disponible en algoritmos.aepap.org. <br \/>7. Guntinas-Lichius O, Gei\u00dfler K, M\u00e4kitie AA, Ronen O, Bradley PJ, Rinaldo A, Takes RP, Ferlito A. Treatment of recurrent acute tonsillitis-a systematic review and clinical practice recommendations. Front Surg. 2023 Oct 10;10:1221932. doi: 10.3389\/fsurg.2023.1221932. PMID: 37881239; PMCID: PMC10597714. <br \/>8. Di Sarno L, Curatola A, Pansini V, Caroselli A, Gatto A, Chiaretti A. Antibiotic treatment for streptococcal pharyngitis: time for a new approach? Acta Biomed. 2023 Dec 5;94(6):e2023219. doi: 10.23750\/abm.v94i6.14928. PMID: 38054680; PMCID: PMC10734236. <br \/>9. Protocolo de manejo de la Faringoamigdalitis aguda. Subdirecci\u00f3n xeral de atenci\u00f3n hospitalaria direcci\u00f3n xeral de asistencia sanitaria. Complexo Administrativo de San L\u00e1zaro15781 Santiago de Compostela, julio de 2024. [citado 8 de septiembre de 2025]. Disponible en: https:\/\/www.sergas.es\/Asistenciasanitaria\/Documents\/1851\/PROTOCOLO_DE_%20MANEJO_DE_LA_FAA.pdf <br \/>10. Quind\u00f3s G, Gil-Alonso S, Marcos-Arias C, Sevillano E, Mateo E, Jauregizar N, Eraso E. Therapeutic tools for oral candidiasis: Current and new antifungal drugs. Med Oral Patol Oral Cir Bucal. 2019 Mar 1;24(2):e172-e180. doi: 10.4317\/medoral.22978. PMID: 30818309; PMCID: PMC6441600. Canadian <br \/>11. Canadian Paediatric Society. Group A streptococcal (GAS) pharyngitis: a practical guide to diagnosis and treatment. [Internet]. Paediatric Society; 2021 [cited 2024 Apr 29]. Available from: https:\/\/cps.ca\/en\/documents\/\/position\/\/group-a-streptococcal\/ <br \/>12. Otero P\u00e9rez L, Ares \u00c1lvarez J, Pi\u00f1eiro P\u00e9rez R. Faringoamigdalitis aguda y sus complicaciones. Protoc diagn terpediatr. 2023;2:51-79.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2141 e-n-tab-title-12171828513\" id=\"e-n-tab-content-12171828513\" data-tab-index=\"13\" style=\"--n-tabs-title-order: 13;\" class=\" elementor-element elementor-element-e99a484 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"e99a484\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7ef7446 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7ef7446\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-845 aligncenter\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_-244x300.png\" alt=\"\" width=\"52\" height=\"64\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_-244x300.png 244w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_.png 400w\" sizes=\"(max-width: 52px) 100vw, 52px\" \/><a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ALGORITMO-FARINGOAMIGDALITIS.pdf\">Gu\u00eda Cl\u00ednica Faringamidalitis Aguda<\/a><a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/1.-EPITAXIS-EN-NINOS-Y-ADOLESCENTES.pdf\">\u00a0<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"3\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-2142\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Otitis media aguda (OMA) <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-medical\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9zm-153 31V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm64 160v48c0 4.4-3.6 8-8 8h-56v56c0 4.4-3.6 8-8 8h-48c-4.4 0-8-3.6-8-8v-56h-56c-4.4 0-8-3.6-8-8v-48c0-4.4 3.6-8 8-8h56v-56c0-4.4 3.6-8 8-8h48c4.4 0 8 3.6 8 8v56h56c4.4 0 8 3.6 8 8z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-e62b856 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e62b856\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-08a229b e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"08a229b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cdb2b24 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"cdb2b24\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Otitis-media-aguda1.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"Otitis media aguda1\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTYxMCwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjVcLzExXC9PdGl0aXMtbWVkaWEtYWd1ZGExLmpwZyJ9\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"589\" height=\"689\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Otitis-media-aguda1.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1610\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Otitis-media-aguda1.jpg 589w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Otitis-media-aguda1-256x300.jpg 256w\" sizes=\"(max-width: 589px) 100vw, 589px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8ba846e elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"8ba846e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Otitis-media-aguda2.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"Otitis media aguda2\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTYxMSwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjVcLzExXC9PdGl0aXMtbWVkaWEtYWd1ZGEyLmpwZyJ9\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"589\" height=\"577\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Otitis-media-aguda2.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1611\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Otitis-media-aguda2.jpg 589w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Otitis-media-aguda2-300x294.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 589px) 100vw, 589px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-b5cf0ce e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"b5cf0ce\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-581fd24 e-n-tabs-mobile elementor-widget elementor-widget-n-tabs\" data-id=\"581fd24\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;horizontal_scroll&quot;:&quot;disable&quot;}\" data-widget_type=\"nested-tabs.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-n-tabs\" data-widget-number=\"92405028\" aria-label=\"Pesta\u00f1as. Abre elementos con Intro o Espacio, ci\u00e9rralos con Escape y navega con las fechas.\">\n\t\t\t<div class=\"e-n-tabs-heading\" role=\"tablist\">\n\t\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-924050281\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-924050281\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"true\" data-tab-index=\"1\" role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"e-n-tab-content-924050281\" style=\"--n-tabs-title-order: 1;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tA\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-924050282\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-924050282\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"2\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-924050282\" style=\"--n-tabs-title-order: 2;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tB \t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-924050283\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-924050283\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"3\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-924050283\" style=\"--n-tabs-title-order: 3;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tC\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-924050284\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-924050284\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"4\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-924050284\" style=\"--n-tabs-title-order: 4;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tD\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-924050285\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-924050285\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"5\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-924050285\" style=\"--n-tabs-title-order: 5;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tE\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-924050286\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-924050286\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"6\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-924050286\" style=\"--n-tabs-title-order: 6;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-user-edit\" viewBox=\"0 0 640 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h274.9c-2.4-6.8-3.4-14-2.6-21.3l6.8-60.9 1.2-11.1 7.9-7.9 77.3-77.3c-24.5-27.7-60-45.5-99.9-45.5zm45.3 145.3l-6.8 61c-1.1 10.2 7.5 18.8 17.6 17.6l60.9-6.8 137.9-137.9-71.7-71.7-137.9 137.8zM633 268.9L595.1 231c-9.3-9.3-24.5-9.3-33.8 0l-37.8 37.8-4.1 4.1 71.8 71.7 41.8-41.8c9.3-9.4 9.3-24.5 0-33.9z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-user-edit\" viewBox=\"0 0 640 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 256c70.7 0 128-57.3 128-128S294.7 0 224 0 96 57.3 96 128s57.3 128 128 128zm89.6 32h-16.7c-22.2 10.2-46.9 16-72.9 16s-50.6-5.8-72.9-16h-16.7C60.2 288 0 348.2 0 422.4V464c0 26.5 21.5 48 48 48h274.9c-2.4-6.8-3.4-14-2.6-21.3l6.8-60.9 1.2-11.1 7.9-7.9 77.3-77.3c-24.5-27.7-60-45.5-99.9-45.5zm45.3 145.3l-6.8 61c-1.1 10.2 7.5 18.8 17.6 17.6l60.9-6.8 137.9-137.9-71.7-71.7-137.9 137.8zM633 268.9L595.1 231c-9.3-9.3-24.5-9.3-33.8 0l-37.8 37.8-4.1 4.1 71.8 71.7 41.8-41.8c9.3-9.4 9.3-24.5 0-33.9z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tAutores\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-924050287\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-924050287\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"7\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-924050287\" style=\"--n-tabs-title-order: 7;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tBibliograf\u00eda\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-924050288\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-924050288\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"8\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-924050288\" style=\"--n-tabs-title-order: 8;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-download\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 136V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm76.45 211.36l-96.42 95.7c-6.65 6.61-17.39 6.61-24.04 0l-96.42-95.7C73.42 337.29 80.54 320 94.82 320H160v-80c0-8.84 7.16-16 16-16h32c8.84 0 16 7.16 16 16v80h65.18c14.28 0 21.4 17.29 11.27 27.36zM377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-download\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 136V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm76.45 211.36l-96.42 95.7c-6.65 6.61-17.39 6.61-24.04 0l-96.42-95.7C73.42 337.29 80.54 320 94.82 320H160v-80c0-8.84 7.16-16 16-16h32c8.84 0 16 7.16 16 16v80h65.18c14.28 0 21.4 17.29 11.27 27.36zM377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tDescargar Gu\u00eda\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<div class=\"e-n-tabs-content\">\n\t\t\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142 e-n-tab-title-924050281\" id=\"e-n-tab-content-924050281\" data-tab-index=\"1\" style=\"--n-tabs-title-order: 1;\" class=\"e-active elementor-element elementor-element-ab49208 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"ab49208\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-c2ec246 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c2ec246\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-5b8f906 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"5b8f906\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-16088e8 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"16088e8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Definici\u00f3n y epidemiolog\u00eda<\/b><\/span><\/p><p>Nivel A <br \/>A- Definici\u00f3n y Epidemiologia: La Otitis Media Aguda (OMA) es la aparici\u00f3n brusca de <br \/>signos y s\u00edntomas de infecci\u00f3n por inflamaci\u00f3n del revestimiento mucoperiostico del o\u00eddo <br \/>medio. (1 2. 3.) <br \/>En ni\u00f1os menores de 5 a\u00f1os tiene una frecuencia del 51% siendo el porcentaje m\u00e1s alto a <br \/>los 6 y 24 meses. La prevalencia de OMA en las primeras etapas de la vida est\u00e1 relacionada <br \/>con m\u00faltiples factores, entre ellos la aanatom\u00eda inmadura en donde la trompa de Eustaquio <br \/>es m\u00e1s corta, m\u00e1s flexible y la posici\u00f3n m\u00e1s horizontal que en los adultos, lo que permite <br \/>que las secreciones nasales entren en el o\u00eddo medio con mayor facilidad), (3,4) <br \/>Los lactantes que sufren infecciones frecuentes del tracto respiratorio superior tienen un <br \/>mayor riesgo de desarrollar OMA recurrente si si presentan un episodio antes de los 6 <br \/>meses de vida, as\u00ed como 50% y el 85% de los ni\u00f1os habr\u00e1 experimentado al menos un <br \/>episodio de OMA a la edad de 3 a\u00f1os siendo la primera causa de prescripci\u00f3n de antibi\u00f3tico <br \/>a esa edad (4,5,6) <br \/>La incidencia disminuye con la edad, en escolares y adolescente, aunque hay un peque\u00f1o <br \/>aumento entre cinco a seis a\u00f1os (el momento de ingreso a la escuela).<\/p><p>Nivel B <br \/>A Antecedentes familiares: La importancia de conocer el n\u00facleo familiar es por ser considerado un factor de riesgo de OMA, particularmente entre ni\u00f1os que tienen hermanos con OMA recurrente (es decir, &gt;3 episodios de OMA o inserci\u00f3n de un tubo de timpanostom\u00eda en un hermano o en cualquiera de los padres (7)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142 e-n-tab-title-924050282\" id=\"e-n-tab-content-924050282\" data-tab-index=\"2\" style=\"--n-tabs-title-order: 2;\" class=\" elementor-element elementor-element-826a320 e-grid e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"826a320\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-2a80717 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"2a80717\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ec5b428 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ec5b428\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Factores de riesgo<\/b><\/span><\/p><p>Cualquier inflamaci\u00f3n de la mucosa de las v\u00edas respiratorias va a poner en riesgo de OMA <br \/>al paciente. Se han establecido varios factores de riesgo que incrementan la aparici\u00f3n de <br \/>la OMA, entre los cuales incluyen, la edad temprana y el contacto frecuente con otros ni\u00f1os, <br \/>lo que aumenta la exposici\u00f3n a enfermedades virales. exposici\u00f3n al humo del cigarrillo, uso <br \/>de chupete, duraci\u00f3n m\u00e1s corta de la lactancia materna, alimentaci\u00f3n prolongada con <br \/>biber\u00f3n mientras se est\u00e1 acostado. Los factores anat\u00f3micos incluyen el crecimiento de la <br \/>trompa de Eustaquio, anomal\u00edas orofaciales, la fase de adaptaci\u00f3n inmunitaria y la <br \/>hipertrofia adenoidea que obstruye el ostium tub\u00e1rico. Se resumen en el cuadro 1.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-397077c elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"397077c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Cuadro-1.-Factores-de-riesgo-para-OMA.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"Cuadro 1. Factores de riesgo para OMA\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTYxMywidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjVcLzExXC9DdWFkcm8tMS4tRmFjdG9yZXMtZGUtcmllc2dvLXBhcmEtT01BLmpwZyJ9\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"589\" height=\"440\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Cuadro-1.-Factores-de-riesgo-para-OMA.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1613\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Cuadro-1.-Factores-de-riesgo-para-OMA.jpg 589w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Cuadro-1.-Factores-de-riesgo-para-OMA-300x224.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 589px) 100vw, 589px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cc257c0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cc257c0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Cuadro 2<\/b><\/span><\/p><p>\u00bfC\u00f3mo influye los factores de riesgo para OMA seg\u00fan los grados de evidencia y recomendaciones por la escala de GRADE.<br \/>Nivel Alto GRADO (10) <br \/>a) No se recomienda el uso de pacificadores (chupones y biberones). Por la reducci\u00f3n <br \/>en la presi\u00f3n nasofar\u00edngea, aumenta el reflujo de secreciones en la trompa de <br \/>Eustaquio, con incremento en el riesgo de OMA. <br \/>b.) Los estudios sobre asistencia a guarder\u00eda Prinsvan Ginkel et al, en un estudio <br \/>observacional prospectivo de 1,056 ni\u00f1os mostr\u00f3 alto el riesgo para OMA m\u00e1s debido a la <br \/>exposici\u00f3n a los principales colonizadores otopat\u00f3genos y agentes virales del tracto <br \/>respiratorio alto <br \/>c. El tabaquismo pasivo favorece el riesgo de OMA. En un estudio Iran\u00ed la incidencia por <br \/>tabaquismo pasivo fue 70% (P=0.001). (10) <br \/>d.-La Lactancia materna exclusiva en los primeros 6 meses con efecto protector hasta los <br \/>2 a\u00f1os <br \/>En una revisi\u00f3n sistem\u00e1tica con meta-an\u00e1lisis de 24 estudios, encontr\u00f3 disminuci\u00f3n de <br \/>hasta 43% en la incidencia de OMA comparado contra los que nunca fueron lactados <br \/>d.-La vacuna de neumococo 13 contiene 6 serotipos adicionales a la VCN7, es la \u00fanica que <br \/>incluye serotipo 19A, identificado como la causa m\u00e1s importante de enfermedad invasiva <br \/>por neumococo, incluyendo mastoiditis. VCN13 reduce la colonizaci\u00f3n significativamente <br \/>por los serotipos 1, 6A, 7F, 6C, 10A y 19F. Un n\u00famero de estudios de costo-efectividad <br \/>est\u00e1n disponibles en diferentes pa\u00edses y muestran ventaja de usarla para evitar OMA con <br \/>respecto a los ni\u00f1os no vacunado <br \/>e.- Obesidad y el riesgo de OMA. Sydell et al, condujeron un estudio observacional en 42 <br \/>millones de ni\u00f1os de 6 a\u00f1os de edad, el an\u00e1lisis multivariado mostr\u00f3 una asociaci\u00f3n entre <br \/>obesidad y riesgo de OMA (OR:1.44;95% IC:1.08-1.93; P=0.033) (10) <br \/>D\u00e9bil GRADE &#8211; Alimentar siempre en posici\u00f3n semisentada y sentada a partir de la edad en que puedan <br \/>hacerlo. -inmunodeficiencia, signos de enfermedad por reflujo gastroesof\u00e1gico y <br \/>alteraciones neurol\u00f3gicas.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142 e-n-tab-title-924050283\" id=\"e-n-tab-content-924050283\" data-tab-index=\"3\" style=\"--n-tabs-title-order: 3;\" class=\" elementor-element elementor-element-ce71021 e-grid e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"ce71021\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-9709d96 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"9709d96\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-580bee0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"580bee0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Diagn\u00f3stico cl\u00ednico de OMA<\/b><\/span><\/p><p>El diagn\u00f3stico de OMA se basa en la cl\u00ednica y la exploraci\u00f3n otosc\u00f3pica. En general, en <br \/>ni\u00f1os mayores de tres a\u00f1os, los s\u00edntomas son m\u00e1s espec\u00edficos y con un inicio m\u00e1s brusco <br \/>y reciente debe considerar la aparici\u00f3n s\u00fabita de signos y s\u00edntomas de inflamaci\u00f3n del o\u00eddo <br \/>medio, tales como: (8) <br \/>Otalgia, con incomodidad que interfiere en el sue\u00f1o o las actividades normales del paciente. <br \/>fiebre, v\u00f3mitos, rechazo alimentaci\u00f3n, sue\u00f1o inquieto e irritabilidad, otorrea. Tomando en <br \/>cuenta que son los s\u00edntomas menos imprecisos en los lactantes que pueden simular otras <br \/>entidades diagn\u00f3sticas. Se especifican en el cuadro 3<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ea65579 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"ea65579\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Cuadro-3.-Sintomas-clinicos-en-OMA.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"Cuadro 3. S\u00edntomas cl\u00ednicos en OMA\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTYxNCwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjVcLzExXC9DdWFkcm8tMy4tU2ludG9tYXMtY2xpbmljb3MtZW4tT01BLmpwZyJ9\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"589\" height=\"291\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Cuadro-3.-Sintomas-clinicos-en-OMA.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1614\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Cuadro-3.-Sintomas-clinicos-en-OMA.jpg 589w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Cuadro-3.-Sintomas-clinicos-en-OMA-300x148.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 589px) 100vw, 589px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142 e-n-tab-title-924050284\" id=\"e-n-tab-content-924050284\" data-tab-index=\"4\" style=\"--n-tabs-title-order: 4;\" class=\" elementor-element elementor-element-3bd9c3e e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"3bd9c3e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-b509eda e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b509eda\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a1e6f65 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a1e6f65\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Evaluaci\u00f3n f\u00edsica de OMA<\/b><\/span><\/p><p>Nivel D.1 Otoscopia: En la exploraci\u00f3n otoscopia se debe valorar el conducto auditivo y dividiendo la MT en cuadrantes para observar su integridad. Se eval\u00faa aspecto gris\u00e1ceo o eritematosa, alteraciones variables de su morfolog\u00eda (brillo, translucidez, cambio en la posici\u00f3n), movilidad limitada o ausente en la otoscopia neum\u00e1tica, presencia de nivel hidroa\u00e9reo retrotimpanico, moderado a severo abombamiento. El abombamiento traduce la presencia de exudado, especialmente si se presenta con opacidad y alteraci\u00f3n de la movilidad, y se considera el hallazgo m\u00e1s importante de la OMA bacteriana, perforaci\u00f3n timp\u00e1nica y otorrea. (11, 12).<br \/>Hallazgos diagn\u00f3sticos en la otoscopia normal y patol\u00f3gica.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b2977a5 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"b2977a5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Hallazgos-diagnosticos-en-la-otoscopia-normal-y-patologica.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"Hallazgos diagn\u00f3sticos en la otoscopia normal y patol\u00f3gica\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTYxNSwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjVcLzExXC9IYWxsYXpnb3MtZGlhZ25vc3RpY29zLWVuLWxhLW90b3Njb3BpYS1ub3JtYWwteS1wYXRvbG9naWNhLmpwZyJ9\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"589\" height=\"231\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Hallazgos-diagnosticos-en-la-otoscopia-normal-y-patologica.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1615\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Hallazgos-diagnosticos-en-la-otoscopia-normal-y-patologica.jpg 589w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Hallazgos-diagnosticos-en-la-otoscopia-normal-y-patologica-300x118.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 589px) 100vw, 589px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\"><\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cbf89e1 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cbf89e1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>D.2 Seg\u00fan la etapa cl\u00ednica de la otitis media en la exploraci\u00f3n f\u00edsica del paciente pedi\u00e1trico y el n\u00famero de repeticiones de OMA se toma conducta de tratamiento y referencia cl\u00ednica a especialista seg\u00fan el nivel E <br \/>Las Etapas cl\u00ednicas de OMA se clasifica en: <br \/>D2a Catarral, Exudativa, Supurativa y hemorr\u00e1gica. <br \/>La Etapa Catarral o tubo timpanitis: se caracteriza por hiperemia sobre el mango del martillo, <br \/>a pars fl\u00e1cida y en la periferia. acortamiento del reflejo luminoso. <br \/>\u2022 Etapa exudativa: La membrana timp\u00e1nica pierde las referencias anat\u00f3micas, la hiperemia <br \/>es marcada e inicia la efusi\u00f3n retrotimpanica, movilidad disminuida. <br \/>\u2022 Etapa supurativa: La membrana timp\u00e1nica se observa abombada, hiper\u00e9mica, tensa, <br \/>inm\u00f3vil. Puede presentarse perforaci\u00f3n o no de la membrana timp\u00e1nica con otorrea y en <br \/>etapa Hemorr\u00e1gica cuando existe perforaci\u00f3n y por presi\u00f3n generada por el exudado <br \/>purulento provoca otorragia. Seg\u00fan cada etapa cl\u00ednica el tratamiento es orientado. Nivel E <br \/>D2b La otitis media aguda en pacientes con otitis a repetici\u00f3n se clasifica en:<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-71859ea elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"71859ea\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Clasificacion-de-otitis-media.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"Clasificaci\u00f3n de otitis media\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTYxNiwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjVcLzExXC9DbGFzaWZpY2FjaW9uLWRlLW90aXRpcy1tZWRpYS5qcGcifQ%3D%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"589\" height=\"200\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Clasificacion-de-otitis-media.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1616\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Clasificacion-de-otitis-media.jpg 589w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Clasificacion-de-otitis-media-300x102.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 589px) 100vw, 589px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\"><\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9cc21c0 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"9cc21c0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>D2c A igual, dependiendo la afectaci\u00f3n del o\u00eddo medio o seg\u00fan el tipo de afecci\u00f3n <br \/>Se toman conductas de tratamiento espec\u00edficas.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4f9e18d elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"4f9e18d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/D2c.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"D2c\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTYxNywidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjVcLzExXC9EMmMuanBnIn0%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"136\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/D2c-1024x136.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1617\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/D2c-1024x136.jpg 1024w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/D2c-300x40.jpg 300w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/D2c-768x102.jpg 768w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/D2c.jpg 1350w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\"><\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0726465 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0726465\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>D.3 Dificultad diagnostica<\/p><p>Hay factores que dificultan el diagn\u00f3stico de la OMA, como la obstrucci\u00f3n del CAE por cerumen, la tortuosidad o estrechamiento del CAE, luz inadecuada en el otoscopio y la falta de colaboraci\u00f3n del paciente por temor a la otoscopia. Por estas razones, se est\u00e1n desarrollando m\u00e9todos confiables y no invasivos para detectar y diferenciar la OMA de la Otitis media efusiva. Cuando al examinador es imposible visualizar la Membrana timp\u00e1nica por alg\u00fan obst\u00e1culo, la recomendaci\u00f3n es solicitar evaluaci\u00f3n por otorrinolaring\u00f3logo, indicar tratamiento basado en los s\u00edntomas, edad y los factores de riesgo del paciente. (13)\u00a0<\/p><p>D.4 Otras pruebas complementarias (14,15) <br \/>La timpanometria puede valorar la movilidad de la MT objetivamente, la funci\u00f3n de la trompa de Eustaquio y del o\u00eddo medio midiendo la cantidad de energ\u00eda del sonido reflejada de vuelta cuando una peque\u00f1a prueba se realiza en el canal, puede hacerse tambi\u00e9n en pacientes en quien es dif\u00edcil examinar o no toleran la insuflaci\u00f3n, obteniendo como resultado una disminuci\u00f3n o ausencia de la compliance de la MT traduci\u00e9ndose en el resultado de timpanometria como una curva B. <br \/>Para un diagn\u00f3stico m\u00e1s certero se est\u00e1 utilizando el uso del otoscopio adjunto a un Smartphone, o una c\u00e1mara endosc\u00f3pica cada vez m\u00e1s accesible por su tama\u00f1o y f\u00e1cil manejo que muestra im\u00e1genes magnificadas de la membrana timp\u00e1nica distingui\u00e9ndose con detalle la presencia de derrames o no en o\u00eddo medio as\u00ed como perforaciones diminutas. <br \/>Los m\u00e9todos para hacer el diagn\u00f3stico etiol\u00f3gico son la timpanocentesis, la toma de muestra para cultivo y el antibiograma que nos permite determinar los g\u00e9rmenes bacterianos causales m\u00e1s frecuentes en otitis media y conocer la sensibilidad seg\u00fan el GRAM cuando existen fracasos con el tratamiento de elecci\u00f3n. <br \/>La timpanocentesis debe ser realizada por el especialista en otorrinolaringolog\u00eda cuando es necesario guiar el tratamiento, especialmente en ni\u00f1os con s\u00edntomas severos que no han respondido a m\u00faltiples antibi\u00f3ticos. Su objetivo es identificar el pat\u00f3geno responsable y evaluar su susceptibilidad al antibi\u00f3tico. La terapia antimicrobiana debe atacar las bacterias otopat\u00f3genas m\u00e1s comunes: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus Influenzae no tipificable (NTHi) y Moraxella catarrhalis, as\u00ed como el patr\u00f3n de resistencia de cada una de ellas.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142 e-n-tab-title-924050285\" id=\"e-n-tab-content-924050285\" data-tab-index=\"5\" style=\"--n-tabs-title-order: 5;\" class=\" elementor-element elementor-element-5d680a9 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"5d680a9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-8415a0f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8415a0f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-baf8f4c elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"baf8f4c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Nivel E<\/b><\/span><\/p><p>El tratamiento de la OMA debe abordar siempre la otalgia. Habitualmente, el inicio de antibi\u00f3tico no es suficiente para controlar el dolor en las primeras horas o d\u00edas, sobre todo en lactantes peque\u00f1os. se sugiere ibuprofeno (5-10 mg\/kg) o acetaminof\u00e9n (10-15 mg\/kg) o Diclofenac pot\u00e1sico 0.5mg hasta 3mg\/kg\/d parecen tener la misma efectividad y a veces es necesario combinarlos. <br \/>En ni\u00f1os de 2 a\u00f1os de edad o m\u00e1s, que no tengan perforaci\u00f3n timp\u00e1nica, se puede colocar proca\u00edna t\u00f3pica o preparaciones con lidoca\u00edna como agentes alternativos. No deben usarse en menores de 2 a\u00f1os o si la membrana timp\u00e1nica est\u00e1 perforada, porque existe el riesgo de metahemoglobinemia. <br \/>En las Otitis media con s\u00edntomas leves que impresionan de etiolog\u00eda viral y la exploraci\u00f3n f\u00edsica de la MT est\u00e1 en etapa cl\u00ednica catarral no se inicia ATB de entrada, sino que depende del cuadro cl\u00ednico y los factores de riesgo, se contemporiza observar e indicar tratamiento sintom\u00e1tico.<\/p><p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Criterios de observaci\u00f3n antes de colocar tratamiento con antibi\u00f3ticos<\/b><\/span><\/p><p>1.- Pacientes mayores de 2 a\u00f1os de edad que no tengan riesgo de infecci\u00f3n severa o con <br \/>OMA unilateral <br \/>2.- Ausencia de complicaciones y\/o OMA recurrente <br \/>3.- Ausencia de otorrea\u00a0<\/p><p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Criterios para el inicio de antibioterapia (ATB) inmediata<\/b><\/span><\/p><p>1.- Pacientes con riesgo severo de infecci\u00f3n, complicaci\u00f3n y\/o recurrencia de OMA estos <br \/>incluyen: (5,) Lactantes menores de 6 meses, Inmunosuprimidos, Apariencia t\u00f3xica, <br \/>Anormalidades craneofaciales (ej: paladar hendido) 2.- Ni\u00f1os menores de 2 a\u00f1os de edad <br \/>3.- Ni\u00f1os de 2 a\u00f1os de edad o m\u00e1s, con s\u00edntomas severos (otalgia persistente por m\u00e1s de <br \/>48 horas y temperatura de 39\u00ba C en las \u00faltimas 48 horas) 4.-OMA bilateral 5.-Otorrea 6.<br \/>Evoluci\u00f3n t\u00f3rpida\u00a0<\/p><p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Inicio del tratamiento con ATB<\/b><\/span><br \/>Se sugiere amoxicilina o amoxicilina\/\u00e1cido Clavulanico (5) la selecci\u00f3n depende del <br \/>riesgo de producci\u00f3n de betalactamasa del NTHi (Haemophilus Influenzae no tipificable) <br \/>1. Amoxicilina a bajas dosis: 40 mgs\/kg\/d\u00eda cada 8h o 12 h m\u00e1ximo 1,5gr \/dia <br \/>Si el paciente vive en comunidades con bajo \u00edndice de neumococo resistente a <br \/>penicilina <br \/>2. Amoxicilina a altas dosis: 90mgs\/kg\/d cada 12 horas m\u00e1ximo 3gr\/d si el paciente <br \/>vive en comunidades con alto \u00edndice de nemococos resisitente a penicilina.<\/p><p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Duraci\u00f3n del tratamiento<\/b><\/span><\/p><p>&#8211; 10 d\u00edas: para ni\u00f1os menores de 2 a\u00f1os y ni\u00f1os de cualquier edad que tengan perforaci\u00f3n timp\u00e1nica, otorrea o historia de OMA recurrente (5) &#8211; 5-7 d\u00edas: para ni\u00f1os mayores o igual a 2 a\u00f1os con t\u00edmpano intacto y no tenga OMA recurrente.<\/p><p>A- En presencia de Otitis media recurrente y Fracaso de tratamiento: <br \/><br \/>-Si inicio tratamiento con Amoxicilina indicar Amoxicilina \/Ac <br \/>-Si inicio Tratamiento con Amoxicilina\/Acido Clavulanico indicar: <br \/><br \/>Ceftriaxona: 50 mg\/kg\/d\u00eda IM o IV x 3 d\u00edas <br \/>Ceftriaxona: 50 mg\/kg IM o IV, cada 36 horas, 2 dosis <br \/>Levofloxacina: De 6 meses a 5 a\u00f1os: 10 mg\/kg cada 12 horas <br \/>De 5 a\u00f1os en adelante:10 mg\/kg\/d\u00eda 1 vez al d\u00eda (Max 750 mg) x 10 d\u00edas <br \/><br \/>B.- En presencia de Perforaci\u00f3n de membrana timp\u00e1nica <br \/><br \/>Se recomienda amoxicilina o amoxicilina\/\u00e1cido Clavulanico <br \/><br \/>Amoxicilina: 90 mg\/kg cada 12 horas (dosis m\u00e1x. 3 g\/d\u00eda) por 10 d\u00edas <br \/>Amoxicilina: 90 mg\/kg y \u00e1cido Clavulanico 6,5 mg VO cada 12 horas (m\u00e1x. 3g por d\u00eda) x <br \/>10 d\u00edas. <br \/>En adolescentes mayores o iguales a 16 a\u00f1os: tabletas de liberaci\u00f3n prolongada de 1 a 2 <br \/>gramos de amoxicilina y 62,5 mg a 125 mg de \u00e1cido Clavulanico cada 12 horas. <br \/>ATB t\u00f3pico, la aplicaci\u00f3n de soluciones antis\u00e9pticas y antibi\u00f3ticos t\u00f3picos (soluciones <br \/>yodadas al 5% y gotas que contengan ciprofloxacina al 0,2%) han demostrado efectividad <br \/>para secar el o\u00eddo. <br \/><br \/>C.- Alternativas terap\u00e9uticas en reacci\u00f3n al\u00e9rgica severa inmediata y alergia <br \/>retardada mediada por IgE (14, 15) <br \/><br \/>1.-Azitromicina: 10 mg\/kg\/d\u00eda VO la primera dosis y luego a 5 mg\/kg\/d\u00eda (m\u00e1x. 250 mg\/d\u00eda) <br \/>del d\u00eda 2 al 5 <br \/>2.-Claritromicina: 15 mg\/kg\/d\u00eda VO cada 12 horas (m\u00e1x. 1g\/d\u00eda <br \/>3.-Clindamicina: 30 mg\/kg\/d\u00eda VO cada 8 horas (m\u00e1x. 1,8 g\/d\u00eda)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142 e-n-tab-title-924050286\" id=\"e-n-tab-content-924050286\" data-tab-index=\"6\" style=\"--n-tabs-title-order: 6;\" class=\" elementor-element elementor-element-5342760 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"5342760\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-f190e93 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f190e93\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-d1461ee e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d1461ee\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c4583bc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c4583bc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><strong>Autores<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Autor: Ortiz T, Fabiola M.&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;Correo: drafabiolaortiztgmail.com<\/p>\n<p>Subido: 19 de noviembre del 2025<\/p>\n<p>Observaciones: soportetecnologiasvpp@gmail.com<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142 e-n-tab-title-924050287\" id=\"e-n-tab-content-924050287\" data-tab-index=\"7\" style=\"--n-tabs-title-order: 7;\" class=\" elementor-element elementor-element-07a1402 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"07a1402\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-160985a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"160985a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142\" class=\"elementor-element elementor-element-0c189a3 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"0c189a3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fa816fc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"fa816fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><strong>BIBLIOGRAF\u00cdA<\/strong><\/span><\/p><p>1.-Mart\u00ednez L\u00f3pez, G. A., &amp; Correa Figueredo, Complicaciones otitis media: art\u00edculo de revisi\u00f3n. Ciencia Revista Cient\u00edficaMultidisciplinar, 6(4) 928-945, 2022 DOI: https:\/\/doi.org\/10.37811\/cl_rcm.v6i4.2637 <br \/>2.-David L\u00f3pez Martina, Ro\u00ed Pi\u00f1eiro P\u00e9rez Leticia Mart\u00ednez Campos Josefa Ares \u00c1lvarez Teresa de <br \/>la Calle Cabrera y col. Actualizaci\u00f3n del documento de consenso sobre etiolog\u00eda, diagn\u00f3stico y <br \/>tratamiento de la otitis media aguda y sinusitis Asociaci\u00f3n Espa\u00f1ola de Pediatr\u00eda, volumen 98, nro. <br \/>5 DOI: 10.1016\/j.anpedi.2023.03.003. <br \/>3.- Prevenci\u00f3n, Diagn\u00f3stico y Tratamiento de la Otitis Media Aguda en la Edad Pedi\u00e1trica. Gu\u00eda de <br \/>Pr\u00e1ctica Cl\u00ednica: Evidencias y Recomendaciones. M\u00e9xico, CENETEC; 2021 [fecha de consulta]. <br \/>Disponible en: <br \/>http:\/\/www.cenetec-difusion.com\/CMGPC\/GPC-IMSS-496-21\/ER.pdf <br \/>4.- Mayorga-Butr\u00f3n JL, Torre-Gonz\u00e1lez C, Boronat-Echeverr\u00eda N, Aguirre-Mariscal H, Monta\u00f1o<br \/>Vel\u00e1zquez BB, Figueroa-Morales MA. Gu\u00eda de pr\u00e1ctica cl\u00ednica para el diagn\u00f3stico y el tratamiento de <br \/>la otitis media aguda en ni\u00f1os. Bol Med Hosp Infant Mex. 2022; 79 (Supl 1):1-31. English. doi: <br \/>10.24875\/BMHIM.21000168. PMID: 35943405 <br \/>5. Pelton S, T\u00e4htinen P. All topics are updated as new evidence becomes available and our peer <br \/>review process is complete. Literature review current through. En: Acute otitis media in children: <br \/>Epidemiology, microbiology. 2023. <br \/>6, &#8211; Ord\u00f3\u00f1ez S, Palacios C. Gu\u00eda Cl\u00ednica de Otitis media aguda infantil. En: Fisterra; 2017 [en l\u00ednea] <br \/>[consultado el 25\/02\/2022]. Disponible en: https:\/\/www.fisterra.com\/guias-clinicas\/otitis-media<br \/>aguda-infantil <br \/>7. Otitis media: Rapid evidence Review. Heidi L Gaddey Matthew Thomas Wright, Tracy N Nelson <br \/>2019 Sep 15, 100 350-356 <br \/>8.-Cruz Ca\u00f1ete M, L\u00f3pez Mart\u00edn D, Otitis media aguda y otitis externa. Mastoiditis. Sociedad <br \/>Espa\u00f1ola de infectologia pediatrica 2023; 2:97-110 <br \/>9.- Ciencia latina, Revista Multidisciplinar, articulo de revisi\u00f3n, complicaciones de otitis media aguda, <br \/>volumen 6 nro. 4 Ciudad de M\u00e9xico julio agosto 2022 <br \/>10 Marchisio P, Bortone B, Ciarcia M, Motisi MA, Torreta S, Castelli GG et al. Update Guidelines for <br \/>the Management of Acute Otitis Media in Children by the Italian Society of Pediatrics. Prevention. <br \/>Pediatr Infec Dis J. 2019; 38(12S Suppl):S22-S36. Doi: 11.1097\/INF.0000000000002430. (GPC) <br \/>11 H.L. Gaddey, M.T. Wright, T.N. Nelson.Otitis Media: Rapid Evidence Review.Am FAM <br \/>Physician, 100 (2019), pp. 350-356 Medline <br \/>12.-Moya Robles, A., Ordo\u00f1ez Conejo, V. (2022). Otitis media aguda (OMA). Revista Ciencia y <br \/>Salud integrando conocimientos, p\u00e1g. 17.25. https:\/\/doi.org\/10.34192\/cienciaysalud,v5i6.334 <br \/>13. Shirai N, Preciado D. Otitis media: what is new? Curr Opin Otolaryngol Head Neck Surg. 2019 <br \/>Dec;27 (6):495-498. Doi: 10.1097\/MOO.0000000000000591. PMID: 31592792 <br \/>14.- Ciencia latina, Revista Multidisciplinar, articulo de revisi\u00f3n, complicaciones de otitis media <br \/>aguda, volumen 6 nro. 4 Ciudad de M\u00e9xico julio agosto 2022 <br \/>15.- Suzuki HG, Dewez JE, Nijman RG, Yeung S. Clinical practice guidelines for acute otitis media <br \/>in children: a systematic review and appraisal of European national guidelines. BMJ Open. 2020 May <br \/>5; 10(5):e035343. doi: 10.1136\/bmjopen-2019-035343. PMID: 32371515; PMCID: PMC7228535.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2142 e-n-tab-title-924050288\" id=\"e-n-tab-content-924050288\" data-tab-index=\"8\" style=\"--n-tabs-title-order: 8;\" class=\" elementor-element elementor-element-556bab4 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"556bab4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-38f4a72 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"38f4a72\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-845 aligncenter\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_-244x300.png\" alt=\"\" width=\"52\" height=\"64\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_-244x300.png 244w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_.png 400w\" sizes=\"(max-width: 52px) 100vw, 52px\" \/><a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ALGORITMO-DE-OTITS-MEDIA-AGUDA-.pdf\">Gu\u00eda Cl\u00ednica Otitis Media Aguda OMA\u00a0<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"4\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-2143\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Hipoacusia <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-medical\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9zm-153 31V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm64 160v48c0 4.4-3.6 8-8 8h-56v56c0 4.4-3.6 8-8 8h-48c-4.4 0-8-3.6-8-8v-56h-56c-4.4 0-8-3.6-8-8v-48c0-4.4 3.6-8 8-8h56v-56c0-4.4 3.6-8 8-8h48c4.4 0 8 3.6 8 8v56h56c4.4 0 8 3.6 8 8z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-4dd3fd7 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4dd3fd7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-f95de44 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"f95de44\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e7d0d36 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"e7d0d36\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia-en-recien-nacido.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"Hipoacusia en reci\u00e9n nacido\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MjA1MCwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjZcLzAxXC9IaXBvYWN1c2lhLWVuLXJlY2llbi1uYWNpZG8uanBnIn0%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"614\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia-en-recien-nacido-1024x614.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-2050\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia-en-recien-nacido-1024x614.jpg 1024w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia-en-recien-nacido-300x180.jpg 300w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia-en-recien-nacido-768x461.jpg 768w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia-en-recien-nacido-1536x922.jpg 1536w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia-en-recien-nacido.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d09cf82 e-n-tabs-mobile elementor-widget elementor-widget-n-tabs\" data-id=\"d09cf82\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;horizontal_scroll&quot;:&quot;disable&quot;}\" data-widget_type=\"nested-tabs.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-n-tabs\" data-widget-number=\"218746754\" aria-label=\"Pesta\u00f1as. Abre elementos con Intro o Espacio, ci\u00e9rralos con Escape y navega con las fechas.\">\n\t\t\t<div class=\"e-n-tabs-heading\" role=\"tablist\">\n\t\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2187467541\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2187467541\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"true\" data-tab-index=\"1\" role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2187467541\" style=\"--n-tabs-title-order: 1;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tA\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2187467542\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2187467542\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"2\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2187467542\" style=\"--n-tabs-title-order: 2;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tB \t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2187467543\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2187467543\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"3\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2187467543\" style=\"--n-tabs-title-order: 3;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tC\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2187467544\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2187467544\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"4\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2187467544\" style=\"--n-tabs-title-order: 4;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tD\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2187467545\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2187467545\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"5\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2187467545\" style=\"--n-tabs-title-order: 5;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tE\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2187467546\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2187467546\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"6\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2187467546\" style=\"--n-tabs-title-order: 6;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tH\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2187467547\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2187467547\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"7\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2187467547\" style=\"--n-tabs-title-order: 7;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tAutores\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2187467548\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2187467548\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"8\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2187467548\" style=\"--n-tabs-title-order: 8;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tBibliograf\u00eda\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-2187467549\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-2187467549\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"9\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-2187467549\" style=\"--n-tabs-title-order: 9;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-download\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 136V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm76.45 211.36l-96.42 95.7c-6.65 6.61-17.39 6.61-24.04 0l-96.42-95.7C73.42 337.29 80.54 320 94.82 320H160v-80c0-8.84 7.16-16 16-16h32c8.84 0 16 7.16 16 16v80h65.18c14.28 0 21.4 17.29 11.27 27.36zM377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-download\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 136V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm76.45 211.36l-96.42 95.7c-6.65 6.61-17.39 6.61-24.04 0l-96.42-95.7C73.42 337.29 80.54 320 94.82 320H160v-80c0-8.84 7.16-16 16-16h32c8.84 0 16 7.16 16 16v80h65.18c14.28 0 21.4 17.29 11.27 27.36zM377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tDescargar Gu\u00eda\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<div class=\"e-n-tabs-content\">\n\t\t\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143 e-n-tab-title-2187467541\" id=\"e-n-tab-content-2187467541\" data-tab-index=\"1\" style=\"--n-tabs-title-order: 1;\" class=\"e-active elementor-element elementor-element-a642471 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"a642471\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-c51be60 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c51be60\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-8ee5f0f e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"8ee5f0f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c783e28 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c783e28\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Concepto de hipoacusia en reci\u00e9n nacido, importancia y epidemiolog\u00eda<\/b><\/span><\/p><p>El o\u00eddo es el sentido que est\u00e1 presente y en funci\u00f3n desde el embarazo, hasta el final de nuestros d\u00edas. La audici\u00f3n es una parte esencial del contacto del reci\u00e9n nacido con el mundo exterior y es fundamental para el desarrollo del lenguaje. (1). La hipoacusia es definida por la Organizaci\u00f3n Mundial de la Salud (OMS) como la p\u00e9rdida de la capacidad de audici\u00f3n, una discapacidad que afecta la percepci\u00f3n de sonidos. (2) Seg\u00fan la Organizaci\u00f3n Mundial de la Salud (OMS) en el informe mundial de audici\u00f3n de 2021, la prevalencia de hipoacusia es de aproximadamente 1 a 3 por cada 1000 reci\u00e9n nacido vivo y se estima que cerca de 1,5 billones de personas en el mundo tienen alg\u00fan grado de p\u00e9rdida auditiva. (3)<\/p><p><strong>\u00a0<\/strong><strong>ALGORITMO PARA EL DIAGNOSTICO DE HIPOACUSIA EN RECIEN NACIDOS<\/strong><\/p><p><strong>TAMIZAJE UNIVERSAL (A) <\/strong><\/p><p><strong>NIVEL DE RECOMENDACI\u00d3N A 1++<\/strong><\/p><p>Desde 1999 la Academia Americana de Pediatr\u00eda publica un informe que justifica un cribado universal de hipoacusia en todos los hospitales con partos. (5) por lo que recomendamos tamizaje universal para hipoacusia debe incluir en una primera fase a todos los reci\u00e9n nacidos, antes que sea dado de alta.<\/p><p>\u00a0Cuando el entorno del nacimiento sea extrahospitalario o sin accesos a servicios de salud debe vincularse el seguimiento y orientaci\u00f3n durante las citas de vacunaci\u00f3n o controles de bebes sano.<\/p><p>Los reci\u00e9n nacidos con perdida auditiva cong\u00e9nita deben identificarse en los tres primeros meses de vida, de modo que la planificaci\u00f3n y ejecuci\u00f3n de las intervenciones tambi\u00e9n puedan realizarse cuanto antes. En pa\u00edses en desarrollo como el nuestro, la identificaci\u00f3n suele ocurrir entre los 24 y 30 meses de edad.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143 e-n-tab-title-2187467542\" id=\"e-n-tab-content-2187467542\" data-tab-index=\"2\" style=\"--n-tabs-title-order: 2;\" class=\" elementor-element elementor-element-b9080a8 e-grid e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"b9080a8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-1a37847 e-grid e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"1a37847\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-760015d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"760015d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8a99e31 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8a99e31\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #0080ff;\"><strong>TAMIZAJE EN RECIEN NACIDOS SIN FACTORES DE RIESGOS (B) <\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"color: #0080ff;\"><strong>RECOMENDACI\u00d3N A 1++ <\/strong><\/span><\/p><p>Recomendamos para estos pacientes evaluaci\u00f3n auditiva con Emisiones Otoac\u00fasticas (OAE) de estado estable, esto debe ocurrir antes del alta. Las (OAE) son emisiones sonoras producidas por la contracci\u00f3n de Las c\u00e9lulas ciliadas externas de la c\u00f3clea a un est\u00edmulo calibrado a 35dB (decibeles), pueden ser transitorias o evocadas y detectan grados de perdida auditiva de moderadas a graves. Se realiza insertando una sonda en el canal auditivo, se emiten clics de banda ancha y se miden las ondas sonoras procedentes de la c\u00f3clea, que se transmiten al o\u00eddo medio y externo, mediante micr\u00f3fono situado en la sonda del instrumento. Las OAE tienen una sensibilidad de 80-90% y una especificidad del 90%. Es asequible, econ\u00f3mica, f\u00e1cil y r\u00e1pido de realizar, no requiere cooperaci\u00f3n ni sedaci\u00f3n, algunas desventajas son que no detecta la neuropat\u00eda auditiva y puede dar negativo en los primeros d\u00edas por el v\u00e9rnix caseoso del reci\u00e9n nacido en el conducto auditivo externo. (6)<\/p><p><strong>B1: SI PASA EL CRIBADO RN SIN FACTORES DE RIESGO:<\/strong><\/p><p>Pasar el cribado o tamizaje, no impide la aparici\u00f3n de una hipoacusia tard\u00eda por lo cual es esencial seguir monitorizando el desarrollo del lenguaje y audici\u00f3n (Johnson y cols., 2025).<\/p><p><strong>F\/F2\/G. TRANQUILIZAR A LOS PADRES E INFORMAR SOBRE HITOS DE DESARROLLO + SEGUIMIENTO PEDIATRICO MENSUAL HASTA LOS 3 MESES<\/strong> Se debe informar a los padres sobre los hallazgos esperados en el neurodesarrollo en relaci\u00f3n con el lenguaje (Tabla 1)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3938311 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"3938311\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla1Hitos-del-desarrollo.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"Hipoacusia_Tabla1Hitos del desarrollo\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MjA1MSwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjZcLzAxXC9IaXBvYWN1c2lhX1RhYmxhMUhpdG9zLWRlbC1kZXNhcnJvbGxvLmpwZyJ9\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"614\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla1Hitos-del-desarrollo-1024x614.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-2051\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla1Hitos-del-desarrollo-1024x614.jpg 1024w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla1Hitos-del-desarrollo-300x180.jpg 300w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla1Hitos-del-desarrollo-768x461.jpg 768w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla1Hitos-del-desarrollo-1536x922.jpg 1536w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla1Hitos-del-desarrollo.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\"><\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b01b91a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b01b91a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>B2: NO PASA EL CRIBADO RN SIN FACTORES DE RIESGO: <\/strong><\/p><p>Debe ser sometido a PEATC antes del alta.<\/p><p><strong>D: PRUEBAS DE LABORATORIO:<\/strong> Se debe solicitar pruebas de laboratorio para descartar infecci\u00f3n del Grupo TORCHS, VIH, Zika, Chikunguya. Ver Tabla 2<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-84ced7b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"84ced7b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e3255d7 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"e3255d7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"614\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-2-Infeccion-asociada-a-Hipoacusia-neonatal-1024x614.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-2052\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-2-Infeccion-asociada-a-Hipoacusia-neonatal-1024x614.jpg 1024w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-2-Infeccion-asociada-a-Hipoacusia-neonatal-300x180.jpg 300w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-2-Infeccion-asociada-a-Hipoacusia-neonatal-768x461.jpg 768w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-2-Infeccion-asociada-a-Hipoacusia-neonatal-1536x922.jpg 1536w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-2-Infeccion-asociada-a-Hipoacusia-neonatal.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-58959f1 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"58959f1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>El RN debe ser referido para evaluaci\u00f3n Otorrinolaringolog\u00eda, para diagnostico antes de los 3 meses e intervenci\u00f3n antes de los 6 meses.<\/p><p>Es muy recomendable que se realice Potenciales evocados visuales.<\/p><p>Tambi\u00e9n es altamente recomendable el consejo gen\u00e9tico.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143 e-n-tab-title-2187467543\" id=\"e-n-tab-content-2187467543\" data-tab-index=\"3\" style=\"--n-tabs-title-order: 3;\" class=\" elementor-element elementor-element-c65f3b2 e-grid e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"c65f3b2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-8b5af5b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8b5af5b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-592d615 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"592d615\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Tamizaje en reci\u00e9n nacidos con factores de riesgo: (C)<\/b><\/span><\/p><p><strong>RECOMENDACI\u00d3N A 1++<\/strong><\/p><p>Seg\u00fan la declaraci\u00f3n del JCIH (Comit\u00e9 Conjunto sobre Audici\u00f3n Infantil) los factores de riesgo de perdida auditiva en los reci\u00e9n nacidos incluyen: (7)<\/p><p><strong>TABLA3 FACTORES DE RIESGO PARA HIPOACUSIA EN RECIEN NACIDOS <\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a14e5cb elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"a14e5cb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-3-Factores-de-riesgo-para-ninos-recien-nacidos.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"Hipoacusia_Tabla 3 Factores de riesgo para ni\u00f1os recien nacidos\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MjA1MywidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjZcLzAxXC9IaXBvYWN1c2lhX1RhYmxhLTMtRmFjdG9yZXMtZGUtcmllc2dvLXBhcmEtbmlub3MtcmVjaWVuLW5hY2lkb3MuanBnIn0%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"614\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-3-Factores-de-riesgo-para-ninos-recien-nacidos-1024x614.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-2053\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-3-Factores-de-riesgo-para-ninos-recien-nacidos-1024x614.jpg 1024w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-3-Factores-de-riesgo-para-ninos-recien-nacidos-300x180.jpg 300w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-3-Factores-de-riesgo-para-ninos-recien-nacidos-768x461.jpg 768w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-3-Factores-de-riesgo-para-ninos-recien-nacidos-1536x922.jpg 1536w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia_Tabla-3-Factores-de-riesgo-para-ninos-recien-nacidos.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-046a7e2 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"046a7e2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Todo reci\u00e9n nacido con un indicador de riesgo para hipoacusia debe ser remitido para una evaluaci\u00f3n audiol\u00f3gica especializada al menos una vez entre los 24 y 30 meses de vida. Dentro de los antecedentes familiares es importante estudiar el vinculo parental de los padres. Todo ingreso a unidad de cuidados intensivos neonatales debe investigarse uso de otot\u00f3xico, diur\u00e9ticos de asa. Generalmente, las causas de p\u00e9rdida auditiva se dividen en tres grupos: causas prenatales, natales y posnatales. En el per\u00edodo prenatal, las infecciones por TORCH incluyen toxoplasmosis, otras (s\u00edfilis, hepatitis B), rub\u00e9ola, citomegalovirus, las infecciones por herpes simple son grupos de infecciones cong\u00e9nitas y son causadas por\u00a0<em>Toxoplasma gondii<\/em>, <em>Treponema pallidum<\/em>, virus <em>de la hepatitis B<\/em>, virus de la <em>rub\u00e9ola, citomegalovirus<\/em> y virus <em>del herpes simple <\/em>(VHS), respectivamente. Si estas infecciones ocurren en el primer trimestre, la gravedad de la infecci\u00f3n es peor. Estas infecciones causan diferentes anomal\u00edas cong\u00e9nitas y la hipoacusia neurosensorial es una de ellas. En la era de la enfermedad por coronavirus 2019 (COVID-19), la transmisi\u00f3n materno-fetal del coronavirus 2 del s\u00edndrome respiratorio agudo severo podr\u00eda ocurrir y da\u00f1ar el o\u00eddo fetal. El tabaquismo materno puede tener un efecto nocivo en el o\u00eddo interno del feto. Una mujer embarazada con enfermedades cardiovasculares, diabetes mellitus, f\u00e1rmacos otot\u00f3xicos como antibi\u00f3ticos aminogluc\u00f3sidos, diur\u00e9ticos de asa y f\u00e1rmacos inmunosupresores, y otras afecciones podr\u00edan tener efectos teratog\u00e9nicos en el bienestar del feto en desarrollo, incluido el desarrollo del o\u00eddo. Durante el parto, muchos factores pueden afectar la audici\u00f3n de los reci\u00e9n nacidos, como la transmisi\u00f3n vertical de la infecci\u00f3n de la madre al feto, la asfixia al nacer (puntuaci\u00f3n de Apgar \u2264 6 a los 5 minutos), la aspiraci\u00f3n de meconio y el traumatismo. En el per\u00edodo neonatal, varias causas conducen a p\u00e9rdida auditiva, incluidas, entre otras, prematuridad, bajo peso al nacer, hiperbilirrubinemia grave, medicamentos otot\u00f3xicos como los aminogluc\u00f3sidos, meningitis bacteriana, dificultad respiratoria, ventilaci\u00f3n asistida &gt; 5 d\u00edas despu\u00e9s del parto, estad\u00eda prolongada en la unidad de cuidados intensivos neonatales (m\u00e1s de 5 d\u00edas) y traumatismo craneoencef\u00e1lico o hemorragia intracraneal.<\/p><p>En la infecci\u00f3n intrauterina debe investigarse (TORCHS) Toxoplasmosis, Citomegalovirus, Herpes virus, Rubeola, S\u00edfilis.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143 e-n-tab-title-2187467544\" id=\"e-n-tab-content-2187467544\" data-tab-index=\"4\" style=\"--n-tabs-title-order: 4;\" class=\" elementor-element elementor-element-e085d81 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"e085d81\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-a494272 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a494272\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f0ba5b8 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f0ba5b8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b><strong>\u00bf<\/strong>Por qu\u00e9 realizar potenciales evocados auditivos en reci\u00e9n nacidos con factores de riesgo?<\/b><\/span><\/p><p>Los potenciales evocados auditivos de tallo cerebral registran la actividad el\u00e9ctrica de las v\u00edas auditivas hasta los primeros reles del tronco cerebral en respuesta a un estimulo sonoro que explora frecuencias entre 2000 y 4000 Hz (Herz), el aparato esta calibrado para emitir una intensidad de 35 dB. Los PEATC son mas costosos, permite conocer la integridad de la v\u00eda por afecci\u00f3n de c\u00e9lulas ciliadas internas, del nervio auditivo. (8)<\/p><p><strong>C1: SI PASA LA PRUEBA: <\/strong><\/p><p>Pasar el cribado o tamizaje, no impide la aparici\u00f3n de una hipoacusia tard\u00eda por lo cual es esencial seguir monitorizando el desarrollo del lenguaje y audici\u00f3n (jhonson y cols, 2025).<\/p><p>Se debe informar a los padres sobre los hallazgos esperados en el neurodesarrollo en relaci\u00f3n con el lenguaje (Tabla 1)<\/p><p><strong>C2: NO PASA LA PRUEBA <\/strong><\/p><p>Se debe solicitar pruebas de laboratorio <strong>(D)<\/strong> para descartar infecci\u00f3n del Grupo TORCHS, VIH, Zika, Chikunguya. (TABLA 2)<\/p><p>El examen f\u00edsico es muy importante en la evaluaci\u00f3n puede permitir revelar la existencia de cuadro sindr\u00f3mico, anomal\u00edas craneofaciales, heterocrom\u00eda del iris, malformaciones del pabell\u00f3n auricular, hendiduras labiopalatinas, microcefalia, alteraciones en la pigmentaci\u00f3n de piel y cabellos como en el S\u00edndrome de Waardenburg. Anomal\u00edas renales como en el s\u00edndrome de Alport, anomal\u00edas con alteraciones electrocardiogr\u00e1ficas como en el S\u00edndrome de Jervel y Lange Nielsen con alargamiento del QT. La evaluaci\u00f3n otoscopia neum\u00e1tica nos ayudara tambi\u00e9n a evaluar anomal\u00edas timp\u00e1nicas y del conducto auditivo.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143 e-n-tab-title-2187467545\" id=\"e-n-tab-content-2187467545\" data-tab-index=\"5\" style=\"--n-tabs-title-order: 5;\" class=\" elementor-element elementor-element-88ba1ba e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"88ba1ba\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-4dc2294 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4dc2294\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8cd4a65 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8cd4a65\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>El RN debe ser referido para evaluaci\u00f3n Otorrinolaringolog\u00eda, para diagnostico antes de los 3 meses e intervenci\u00f3n antes de los 6 meses.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143 e-n-tab-title-2187467546\" id=\"e-n-tab-content-2187467546\" data-tab-index=\"6\" style=\"--n-tabs-title-order: 6;\" class=\" elementor-element elementor-element-bfce6e2 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"bfce6e2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-ad50c18 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"ad50c18\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7e92996 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7e92996\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Es muy recomendable que se realice Potenciales evocados visuales por los casos de Usher que pueden estar asociados, considerar Paria como un punto donde se expresa fuertemente este trastorno gen\u00e9tico. Tambi\u00e9n es altamente recomendable el consejo gen\u00e9tico. Existen dos causas principales de p\u00e9rdida auditiva cong\u00e9nita en reci\u00e9n nacidos: gen\u00e9tica y ambiental. Seg\u00fan investigaciones recientes en pa\u00edses desarrollados, el 80 % de las causas son gen\u00e9ticas, mientras que el 20 % restante son adquiridas o se deben a razones ambientales. Hay tres razones para la p\u00e9rdida auditiva gen\u00e9tica: no sindr\u00f3mica y sindr\u00f3mica; autos\u00f3mica dominante\/recesiva\/ligada al cromosoma X; y patrones de herencia mitocondrial (4)<\/p><p>La hipoacusia cong\u00e9nita presente al nacer puede ser:<\/p><p><strong>1) Gen\u00e9tica <\/strong>que a su vez se subdivide en:<\/p><ol><li><strong>No sindr\u00f3mica (35% de las cong\u00e9nitas). <\/strong>Puede ser autos\u00f3mica dominante, autos\u00f3mica recesiva (las m\u00e1s comunes de este grupo), ligada al X o mitocondrial.<\/li><li><strong> Sindr\u00f3mica (15% de las cong\u00e9nitas) <\/strong>acompa\u00f1ada de otros s\u00edntomas y signos, siendo \u00e9stas tambi\u00e9n autos\u00f3micas dominante, recesiva, ligada al X o mitocondrial<\/li><\/ol><p>2) <strong>No gen\u00e9tica <\/strong>como la infecci\u00f3n por citomegalovirus CMV (la m\u00e1s importante), medicamentos durante el embarazo, sufrimiento fetal, prematurez, entre otros.<\/p><p>Las ventajas del diagn\u00f3stico temprano incluyen predecir la progresi\u00f3n de la p\u00e9rdida auditiva, detectar otras anomal\u00edas sist\u00e9micas y orientar el tratamiento.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143 e-n-tab-title-2187467547\" id=\"e-n-tab-content-2187467547\" data-tab-index=\"7\" style=\"--n-tabs-title-order: 7;\" class=\" elementor-element elementor-element-c9a7091 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"c9a7091\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-89d1369 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"89d1369\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-4ef0371 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"4ef0371\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f8f81e3 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f8f81e3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><strong>Autores<\/strong><\/span><\/p><p>Dra. Francis S\u00e1nchez<\/p><p>Pediatra.<\/p><p>Otorrinolaring\u00f3logo.<\/p><p>Drafrancissanchez@gmail.com<\/p><p>Dra. Thamara Ram\u00edrez<\/p><p>Pediatra<\/p><p>Otorrinolaring\u00f3logo.<\/p><p>Thamyramirez<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143 e-n-tab-title-2187467548\" id=\"e-n-tab-content-2187467548\" data-tab-index=\"8\" style=\"--n-tabs-title-order: 8;\" class=\" elementor-element elementor-element-4a704dc e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"4a704dc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-6e64668 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"6e64668\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143\" class=\"elementor-element elementor-element-880c325 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"880c325\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d87afab elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d87afab\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><strong>BIBLIOGRAF\u00cdA<\/strong><\/span><\/p><ul><li>Chapman DA, Stampfel CC, Bourtha JN, et al. Impacto de los defectos cong\u00e9nitos concurrentes en el momento de la detecci\u00f3n y el diagnostico de la audici\u00f3n en reci\u00e9n nacidos. Am J Audiol. 2011; 20:132-139<\/li><li>Gloria Fernanda Corredor Rojas y Cols. Gu\u00eda para el diagn\u00f3stico y tratamiento de hipoacusias neurosensoriales en adultos y ni\u00f1os (Acta de Otorrinolaringolog\u00eda y Cirug\u00eda de Cabeza y Cuello 2024; 52(3):266-282.<\/li><li>INFORME MUNDIAL SOBRE LA AUDICION Organizaci\u00f3n panamericana de la salud 2021.<\/li><li>Al-Ani RM. Various aspects of hearing loss in newborns: A narrative review. World J Clin Pediatr. 2023 jun 9;12(3):86-96. doi: 10.5409\/wjcp. v12.i3.86. PMID: 37342452; PMCID: PMC10278076.<\/li><li>American Academy of Pediatrics. Task Force on Newborn an Infant Hearing Newborn and infant haring los: Detection and intervention. Pediatrics 1999; 103: 527-30<\/li><li>Thompson DC, McPhilips H, Davis RL, Lieu TA, Homer CJ, Helfand M (octubre 2021) Cribado auditivo universal en recien nacidos: resumen de la evidencia. JAMA 24(16): 2000.<\/li><li>I. Benito Orejas, J.C. Silva Rico (Pediatr\u00eda Integral 2013; XVII (5): 330-342. Hipoacusia: Diagnostico e Identificaci\u00f3n precoces.<\/li><li>Francoise Denoyelle, Isabelle Ruilon y Cols, Servicio de Otorrinolaringologia y Crugia Cervicofacial, Hospital Necker Enfants malades, 149 rue de Sevres 75015 Paris, Francia.2021. medicina\/Ciencias 2021; 37:519-27<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2143 e-n-tab-title-2187467549\" id=\"e-n-tab-content-2187467549\" data-tab-index=\"9\" style=\"--n-tabs-title-order: 9;\" class=\" elementor-element elementor-element-2b866d7 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"2b866d7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-943d332 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"943d332\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-845 aligncenter\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_-244x300.png\" alt=\"\" width=\"52\" height=\"64\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_-244x300.png 244w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_.png 400w\" sizes=\"(max-width: 52px) 100vw, 52px\" \/><a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Hipoacusia.pdf\">Gu\u00eda Cl\u00ednica Hipoacusia en ni\u00f1os<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"5\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-2144\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Rinosinusitis Aguda en ni\u00f1os <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-medical\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9zm-153 31V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm64 160v48c0 4.4-3.6 8-8 8h-56v56c0 4.4-3.6 8-8 8h-48c-4.4 0-8-3.6-8-8v-56h-56c-4.4 0-8-3.6-8-8v-48c0-4.4 3.6-8 8-8h56v-56c0-4.4 3.6-8 8-8h48c4.4 0 8 3.6 8 8v56h56c4.4 0 8 3.6 8 8z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-4deb9ad e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4deb9ad\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-482e609 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"482e609\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6323dd5 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"6323dd5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rinosinusitis-Aguda.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-elementor-lightbox-title=\"Rinosinusitis Aguda\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MTY3MSwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3ZpZGVvdGVjYS5zdnBlZGlhdHJpYS5vcmdcL3dwLWNvbnRlbnRcL3VwbG9hZHNcLzIwMjVcLzExXC9SaW5vc2ludXNpdGlzLUFndWRhLmpwZyJ9\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"614\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rinosinusitis-Aguda-1024x614.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1671\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rinosinusitis-Aguda-1024x614.jpg 1024w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rinosinusitis-Aguda-300x180.jpg 300w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rinosinusitis-Aguda-768x461.jpg 768w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rinosinusitis-Aguda-1536x922.jpg 1536w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Rinosinusitis-Aguda.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8db8f10 e-n-tabs-mobile elementor-widget elementor-widget-n-tabs\" data-id=\"8db8f10\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;horizontal_scroll&quot;:&quot;disable&quot;}\" data-widget_type=\"nested-tabs.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-n-tabs\" data-widget-number=\"148606736\" aria-label=\"Pesta\u00f1as. Abre elementos con Intro o Espacio, ci\u00e9rralos con Escape y navega con las fechas.\">\n\t\t\t<div class=\"e-n-tabs-heading\" role=\"tablist\">\n\t\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1486067361\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1486067361\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"true\" data-tab-index=\"1\" role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1486067361\" style=\"--n-tabs-title-order: 1;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tA\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1486067362\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1486067362\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"2\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1486067362\" style=\"--n-tabs-title-order: 2;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tB \t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1486067363\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1486067363\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"3\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1486067363\" style=\"--n-tabs-title-order: 3;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tC\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1486067364\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1486067364\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"4\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1486067364\" style=\"--n-tabs-title-order: 4;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tD\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1486067365\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1486067365\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"5\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1486067365\" style=\"--n-tabs-title-order: 5;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tE\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1486067366\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1486067366\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"6\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1486067366\" style=\"--n-tabs-title-order: 6;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tF\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1486067367\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1486067367\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"7\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1486067367\" style=\"--n-tabs-title-order: 7;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tG\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1486067368\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1486067368\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"8\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1486067368\" style=\"--n-tabs-title-order: 8;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tH\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-1486067369\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-1486067369\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"9\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-1486067369\" style=\"--n-tabs-title-order: 9;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tI\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14860673610\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14860673610\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"10\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14860673610\" style=\"--n-tabs-title-order: 10;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tJ\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14860673611\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14860673611\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"11\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14860673611\" style=\"--n-tabs-title-order: 11;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tK\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14860673612\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14860673612\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"12\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14860673612\" style=\"--n-tabs-title-order: 12;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tL\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14860673613\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14860673613\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"13\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14860673613\" style=\"--n-tabs-title-order: 13;\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tConclusiones\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14860673614\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14860673614\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"14\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14860673614\" style=\"--n-tabs-title-order: 14;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tAutores\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14860673615\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14860673615\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"15\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14860673615\" style=\"--n-tabs-title-order: 15;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-book\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448 360V24c0-13.3-10.7-24-24-24H96C43 0 0 43 0 96v320c0 53 43 96 96 96h328c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-7.5-3.5-14.3-8.9-18.7-4.2-15.4-4.2-59.3 0-74.7 5.4-4.3 8.9-11.1 8.9-18.6zM128 134c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm0 64c0-3.3 2.7-6 6-6h212c3.3 0 6 2.7 6 6v20c0 3.3-2.7 6-6 6H134c-3.3 0-6-2.7-6-6v-20zm253.4 250H96c-17.7 0-32-14.3-32-32 0-17.6 14.4-32 32-32h285.4c-1.9 17.1-1.9 46.9 0 64z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tBibliograf\u00eda\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t<button id=\"e-n-tab-title-14860673616\" data-tab-title-id=\"e-n-tab-title-14860673616\" class=\"e-n-tab-title\" aria-selected=\"false\" data-tab-index=\"16\" role=\"tab\" tabindex=\"-1\" aria-controls=\"e-n-tab-content-14860673616\" style=\"--n-tabs-title-order: 16;\">\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-icon\">\n\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-download\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 136V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm76.45 211.36l-96.42 95.7c-6.65 6.61-17.39 6.61-24.04 0l-96.42-95.7C73.42 337.29 80.54 320 94.82 320H160v-80c0-8.84 7.16-16 16-16h32c8.84 0 16 7.16 16 16v80h65.18c14.28 0 21.4 17.29 11.27 27.36zM377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-file-download\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224 136V0H24C10.7 0 0 10.7 0 24v464c0 13.3 10.7 24 24 24h336c13.3 0 24-10.7 24-24V160H248c-13.2 0-24-10.8-24-24zm76.45 211.36l-96.42 95.7c-6.65 6.61-17.39 6.61-24.04 0l-96.42-95.7C73.42 337.29 80.54 320 94.82 320H160v-80c0-8.84 7.16-16 16-16h32c8.84 0 16 7.16 16 16v80h65.18c14.28 0 21.4 17.29 11.27 27.36zM377 105L279.1 7c-4.5-4.5-10.6-7-17-7H256v128h128v-6.1c0-6.3-2.5-12.4-7-16.9z\"><\/path><\/svg>\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<span class=\"e-n-tab-title-text\">\n\t\t\t\tDescargar Gu\u00eda\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<div class=\"e-n-tabs-content\">\n\t\t\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-1486067361\" id=\"e-n-tab-content-1486067361\" data-tab-index=\"1\" style=\"--n-tabs-title-order: 1;\" class=\"e-active elementor-element elementor-element-3d28361 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"3d28361\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-5fb9cd9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5fb9cd9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-859eeb3 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"859eeb3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fbf294a elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"fbf294a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Concepto\u00a0<\/b><\/span><\/p><p>La rinosinusitis se define como una inflamaci\u00f3n sintom\u00e1tica de la mucosa nasal con extensi\u00f3n a uno o m\u00e1s senos paranasales, caracterizada por dos o m\u00e1s s\u00edntomas, uno de los cu\u00e1les debe ser congesti\u00f3n\/obstrucci\u00f3n nasal o rinorrea (anterior\/posterior), asociado o no a presi\u00f3n\/dolor facial, tos y\/o fiebre.\u00a0 M\u00e1s signos endosc\u00f3picos como drenaje mucopurulento \u00f3 edema\/obstrucci\u00f3n mucosa del meato medio y signos radiol\u00f3gicos en TC como cambios inflamatorios mucosos del complejo osteomeatal y senos paranasales. (1)<\/p><p>En RS Aguda, los s\u00edntomas tienen una duraci\u00f3n inferior a 12 semanas (&lt; 12 sem \u00f3 90 d\u00edas) y se resuelven por completo. Se considera una RSA recurrente cuando el ni\u00f1o cursa m\u00faltiples episodios, m\u00e1s de 3 episodios en 6 meses \u00f3 m\u00e1s de 4 episodios en 12 meses, estando asintom\u00e1tico intercrisis por m\u00e1s de 10 d\u00edas (2).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-1486067362\" id=\"e-n-tab-content-1486067362\" data-tab-index=\"2\" style=\"--n-tabs-title-order: 2;\" class=\" elementor-element elementor-element-93daf5b e-grid e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"93daf5b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-a143905 e-grid e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"a143905\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-0cf46ba e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"0cf46ba\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-672b0bf elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"672b0bf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>La rinosinusitis aguda (RSA) constituye una de las patolog\u00edas m\u00e1s frecuentes y un motivo de consulta recurrente en la edad pedi\u00e1trica. Su alta incidencia est\u00e1 intr\u00ednsecamente ligada a las infecciones de las v\u00edas respiratorias altas (IVRA), de las cuales un ni\u00f1o en edad escolar puede experimentar entre 7 y 10 episodios al a\u00f1o, con una media de 6 a 8 episodios en la poblaci\u00f3n pedi\u00e1trica general.(3) Si bien la mayor\u00eda de estas infecciones son de etiolog\u00eda viral y tienen una evoluci\u00f3n autolimitada, un peque\u00f1o porcentaje, estimado entre el 0.5% y el 2%, se sobreinfecta con bacterias, dando lugar a la rinosinusitis bacteriana aguda (RSBA).(1,2)<\/p><p>La patogenia de la RSA es una secuencia de eventos que t\u00edpicamente se inicia con una infecci\u00f3n de las v\u00edas respiratorias altas de etiolog\u00eda viral y en alg\u00fan porcentaje se torna una infecci\u00f3n bacteriana.(3,4) Los virus m\u00e1s comunes, como el rinovirus, influenza y adenovirus, causan una inflamaci\u00f3n de la mucosa que recubre la nariz y los senos paranasales.(4) Esta inflamaci\u00f3n provoca un edema que obstruye los orificios de drenaje de los senos, conocidos como meatos. La obstrucci\u00f3n resulta en la retenci\u00f3n de las secreciones, que en condiciones normales son eliminadas por el sistema de transporte mucociliar.(5,6) La acumulaci\u00f3n de moco crea un ambiente de hipoxia local dentro de los senos, lo cual favorece la proliferaci\u00f3n de bacterias que pueden estar colonizando la nasofaringe. Se ha observado que, a partir del s\u00e9ptimo d\u00eda de inicio del cuadro cl\u00ednico, la probabilidad de que se presente una invasi\u00f3n bacteriana subsiguiente aumenta de manera significativa o en casos excepcionales una invasi\u00f3n f\u00fangica o mic\u00f3tica como en pacientes inmunosuprimidos (6,7)<\/p><p>Su etiolog\u00eda puede ser viral, bacteriana o f\u00fangica seg\u00fan el agente microbiano involucrado. (1,7).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-1486067363\" id=\"e-n-tab-content-1486067363\" data-tab-index=\"3\" style=\"--n-tabs-title-order: 3;\" class=\" elementor-element elementor-element-5a3839f e-grid e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"5a3839f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-87a62ae e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"87a62ae\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1d90a01 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1d90a01\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Adem\u00e1s de las IVRA virales, existen varios factores que pueden predisponer a los ni\u00f1os a desarrollar rinosinusitis aguda. La rinitis al\u00e9rgica es un factor de riesgo importante debido a la inflamaci\u00f3n e hipersecreci\u00f3n que causa, as\u00ed como el asma, ya que perpet\u00faa la inflamaci\u00f3n en v\u00edas respiratorias.(8) La adenoiditis y la hipertrofia adenoidea tambi\u00e9n son factores relevantes, debido a que las adenoides pueden actuar como un reservorio de bacterias, que da origen a los biofilms, u obstruir el drenaje del moco hacia la faringe, lo que facilita el estancamiento de secreciones en las cavidades paranasales.(7,9) Otros factores incluyen las anormalidades o variaciones anat\u00f3micas de la nariz y SPN, bloqueo del ostium de drenaje , la enfermedad por reflujo gastroesof\u00e1gico (RGE) o faringolar\u00edngeo (RFL) , enfermedades como fibrosis qu\u00edstica (FQ) , discinesia ciliar , inmunod\u00e9ficit , tabaquismo pasivo\/activo, ausencia de lactancia materna, vacunaci\u00f3n incompleta y la asistencia a guarder\u00edas.(10,11)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-1486067364\" id=\"e-n-tab-content-1486067364\" data-tab-index=\"4\" style=\"--n-tabs-title-order: 4;\" class=\" elementor-element elementor-element-52b0aaa e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"52b0aaa\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-00b3e12 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"00b3e12\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-93f0c62 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"93f0c62\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Rinosinusitis Aguda Viral (RSVA)<\/b><\/span><\/p><p>Es la m\u00e1s frecuente. Sus s\u00edntomas son leves o moderados y autolimitados, que se resuelven antes de 10 d\u00edas. Los principales agentes virales responsables de la RSVA en ni\u00f1os son: Rinovirus, Influenza, Parainfluenza, Adenovirus, Coronavirus, Virus Sincitial Respiratorio. (6,7,12)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-1486067365\" id=\"e-n-tab-content-1486067365\" data-tab-index=\"5\" style=\"--n-tabs-title-order: 5;\" class=\" elementor-element elementor-element-da1e7eb e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"da1e7eb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-3843202 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3843202\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ab4cbd4 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ab4cbd4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>Rinosinusitis Aguda Post Viral<\/b><\/span><\/p><p>Sus s\u00edntomas leves o moderados que aumentan o exacerban despu\u00e9s de 5 d\u00edas \u00f3 persisten despu\u00e9s de 10 d\u00edas (0,5 a 2% evolucionan a RSA bacteriana). (6,7.12)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-1486067366\" id=\"e-n-tab-content-1486067366\" data-tab-index=\"6\" style=\"--n-tabs-title-order: 6;\" class=\" elementor-element elementor-element-dada695 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"dada695\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-d7e7728 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d7e7728\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a82fee8 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a82fee8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>R<\/b><\/span><span style=\"color: #338fff;\"><b>inosinusitis Aguda Bacteriana<\/b><\/span><\/p><p>Persistencia de los s\u00edntomas por m\u00e1s de 10 d\u00edas o empeoramiento de los s\u00edntomas luego de 10 d\u00edas o inicio con s\u00edntomas severos (fiebre alta, rinorrea purulenta por 3 d\u00edas consecutivos). Los principales agentes bacterianos responsables de la RSBA en ni\u00f1os son: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae no tipificable, y Moraxella catarrhalis.(4) En casos de infecciones complicadas o cuando el tratamiento inicial fracasa, es importante considerar la posibilidad de infecciones polimicrobianas o la presencia de otros organismos, como Staphylococcus aureus, incluyendo cepas resistentes a la meticilina adquiridas en la comunidad (SARM), Anaerobios y g\u00e9rmenes Gram Negativos.(4, 6,7)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-1486067367\" id=\"e-n-tab-content-1486067367\" data-tab-index=\"7\" style=\"--n-tabs-title-order: 7;\" class=\" elementor-element elementor-element-c80e4d0 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"c80e4d0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-4ed9873 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4ed9873\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-97e2ac1 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"97e2ac1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><b>R<\/b><\/span><span style=\"color: #338fff;\"><b>inosinusitis F\u00fangica<\/b><\/span><\/p><p>es la m\u00e1s infrecuente, est\u00e1 relacionado con pacientes con alteraciones de la inmunidad, condiciones especiales, pacientes hospitalizados y\/o multi invadidos, ventilados. En ni\u00f1os, los hongos implicados en infecciones agudas han sido Aspergillus ssp y Mucorales. (4, 6,7).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-1486067368\" id=\"e-n-tab-content-1486067368\" data-tab-index=\"8\" style=\"--n-tabs-title-order: 8;\" class=\" elementor-element elementor-element-74bc24f e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"74bc24f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-bfcffda e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"bfcffda\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c2745d1 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c2745d1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>El manejo de la rinosinusitis aguda en ni\u00f1os se basa en dos pilares fundamentales: el manejo sintom\u00e1tico y la terapia antibi\u00f3tica, la cual solo est\u00e1 indicada en los casos de RSA Bacteriana. Las medidas de soporte son la base del tratamiento sintom\u00e1tico y son a menudo todo lo que se necesita en la mayor\u00eda de los casos virales.(6)<\/p><p>Estas medidas incluyen el reposo, mantener una hidrataci\u00f3n adecuada y el uso de humidificadores para aliviar la congesti\u00f3n nasal. (6,7)<\/p><p>Un componente clave del manejo sintom\u00e1tico son los lavados nasales con soluci\u00f3n salina, que tienen evidencia de ser seguros y eficaces. Los lavados ayudan a diluir las secreciones, a mejorar la funci\u00f3n del aclaramiento mucociliar y a aliviar la congesti\u00f3n. (7,8) Se recomienda su uso frecuente (varias veces al d\u00eda, incluso antes de aplicar otros medicamentos intranasales) para maximizar su eficacia. (8)<\/p><p>Para el alivio del dolor facial o la fiebre, se pueden utilizar analg\u00e9sicos y antipir\u00e9ticos de venta libre como el paracetamol o el ibuprofeno.(9,10)\u00a0<\/p><p>El uso de otros medicamentos adyuvantes es un tema de controversia. Las gu\u00edas cl\u00ednicas no recomiendan el uso rutinario por tiempo prolongados de descongestionantes orales o t\u00f3picos, antihistam\u00ednicos o mucol\u00edticos debido a la escasez de evidencia que respalde su eficacia en ni\u00f1os con rinosinusitis (10,11)\u00a0<\/p><p>Evidencia y recomendaciones de tratamiento para ni\u00f1os con Rinosinusitis Aguda Viral \u00f3 Resfriado Com\u00fan (&lt; 10 d\u00edas).\u00a0 (6,7,10)<\/p><ul><li>Irrigaciones Nasales con Soluci\u00f3n Salina<\/li><li>Antihistam\u00ednicos<\/li><li>Descongestionantes &#8211; curso corto<\/li><li>Acetaminof\u00e9n \/ Paracetamol o AINES<\/li><li>No usar corticoesteroides intranasales o sist\u00e9micos.<\/li><\/ul><p>Evidencia y recomendaciones de tratamiento para ni\u00f1os con Rinosinusitis Aguda Post Viral (&gt; 10 d\u00edas\u00a0\u00a0 &lt; 90 d\u00edas). (6,7,10)<\/p><ul><li>Irrigaciones Nasales con Soluci\u00f3n Salina<\/li><li>Antihistam\u00ednicos<\/li><li>Descongestionantes &#8211; curso corto<\/li><li>Acetaminof\u00e9n \/ Paracetamol o AINES<\/li><li>Corticoesteroides intranasales<\/li><li>No usar costicoesteroides sist\u00e9micos<\/li><li>Evitar antibi\u00f3tico<\/li><\/ul><p>Evidencia y recomendaciones de tratamiento para ni\u00f1os con Rinosinusitis Aguda Bacteriana (6,7,10)<\/p><ul><li>Irrigaciones Nasales con Soluci\u00f3n Salina<\/li><li>Antihistam\u00ednicos<\/li><li>Descongestionantes &#8211; curso corto<\/li><li>Acetaminof\u00e9n \/ Paracetamol o AINES<\/li><li>Corticoesteroides intranasales<\/li><li>Puede usar costicoesteroides sist\u00e9micos<\/li><li>Antibi\u00f3ticos<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-1486067369\" id=\"e-n-tab-content-1486067369\" data-tab-index=\"9\" style=\"--n-tabs-title-order: 9;\" class=\" elementor-element elementor-element-088fdc1 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"088fdc1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-8e3543b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8e3543b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-76988c2 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"76988c2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Los antibi\u00f3ticos est\u00e1n indicados en el tratamiento de la RSBA para acortar la duraci\u00f3n de la enfermedad y reducir el riesgo de complicaciones supurativas. (11,12,13) La decisi\u00f3n de iniciar la terapia antibi\u00f3tica se toma en funci\u00f3n de los criterios cl\u00ednicos de persistencia, empeoramiento o inicio severo. (14)<\/p><p>Para los casos de enfermedad persistente, el m\u00e9dico puede optar por una observaci\u00f3n de 3 d\u00edas antes de iniciar el tratamiento con antibi\u00f3ticos, si los s\u00edntomas no mejoran. (7,14)<\/p><p>El antibi\u00f3tico de elecci\u00f3n para el tratamiento de primera l\u00ednea sigue siendo la amoxicilina, debido a su adecuada cobertura para los pat\u00f3genos m\u00e1s comunes, su bajo potencial para inducir resistencia y su perfil de seguridad favorable. Sin embargo, en los casos de fracaso de la terapia inicial con amoxicilina, o en ni\u00f1os con factores de riesgo de resistencia bacteriana, se recomienda la amoxicilina-\u00e1cido clavul\u00e1nico en dosis altas. (15,16)<\/p><p>En los cuadros con s\u00edntomas moderados o graves, contin\u00faa siendo amoxicilina a dosis altas, o amoxicilina-clavul\u00e1nico en casos seleccionados.(6,15)<\/p><p>En ni\u00f1os con s\u00edntomas moderados y sin factores de riesgo contin\u00faa siendo amoxicilina en dosis de 80 a 90 mg\/kg\/d\u00eda cada 8 horas. En cuadros no complicados, sin factores de riesgo y con buena evoluci\u00f3n se proponen pautas cortas de 5 a 7 d\u00edas. El tratamiento de la RSA bacteriana es usualmente por 14 d\u00edas.(15,17)<\/p><p>El tratamiento antimicrobiano incluye las siguientes alternativas (18,19):<\/p><p>Primera l\u00ednea:<\/p><ol><li>Amoxicilina a doble dosis (80 \u2013 90 mg\/kg\/d\u00eda) cada 8 o 12 horas, especialmente en zonas donde hay resistencia al Streptococcus pneumoniae<\/li><li>Claritromicina 15 mg\/kg\/d\u00eda cada 12 horas<\/li><li>Azitromicina 10 mg\/kg\/d\u00eda OD<\/li><\/ol><p>Segunda l\u00ednea:<\/p><ol><li>Amoxicilina \u2013 clavul\u00e1nico<\/li><li>Cefalosporinas de II o III generaci\u00f3n (cefuroxima, cefdinir, cefpodoxima)<\/li><li>Macr\u00f3lidos (claritromicina)<\/li><li>Fluoroquinolonas (ciprofloxacina, levofloxacina, moxifloxacina)<\/li><li>Clindamicina (30 mg\/kg\/d\u00eda)<\/li><\/ol><p>Falla al tratamiento a las 72 horas:\u00a0<\/p><ul><li>Si inici\u00f3 con amoxicilina pasar a amoxicilina\/\u00e1cido clavul\u00e1nico * (90 mg\/kg\/d\u00eda BID VO)<\/li><li>Si inici\u00f3 con amoxicilina\/\u00e1cido clavul\u00e1nico pasar a ceftriaxone (50-100 mg\/kg\/d\u00eda OD IM o IV ) o levofloxacina** ( &lt; 5 a\u00f1os de edad 20 mg\/kg\/d\u00eda BID y en &gt; 5 a\u00f1os 10 mg\/kg\/d\u00eda OD) Dosis m\u00e1xima diaria: 500 mg<\/li><\/ul><p>\u2022 El tratamiento debe mantenerse por 7 d\u00edas m\u00e1s, luego de que inicie la mejor\u00eda de los s\u00edntomas.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-14860673610\" id=\"e-n-tab-content-14860673610\" data-tab-index=\"10\" style=\"--n-tabs-title-order: 10;\" class=\" elementor-element elementor-element-ed67387 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"ed67387\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-4411ad2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4411ad2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2274905 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2274905\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Las complicaciones de la rinosinusitis bacteriana aguda son infrecuentes, estim\u00e1ndose que ocurren en solo el 5% de los pacientes hospitalizados con esta afecci\u00f3n.(6,14,18) Cuando se presentan, pueden ser potencialmente devastadoras y comprometer la vida del paciente. En la poblaci\u00f3n pedi\u00e1trica, las complicaciones m\u00e1s comunes son las orbitarias, seguidas de las intracraneales y \u00f3seas.(15,16)<\/p><p>S\u00edntomas y Signos de Alarma que indican Derivaci\u00f3n Urgente (19)<\/p><p><a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sintomas-y-signos-de-alama-que-indican-derivacion-urgente-RNA.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-2312 size-large\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sintomas-y-signos-de-alama-que-indican-derivacion-urgente-RNA-1024x614.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"614\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sintomas-y-signos-de-alama-que-indican-derivacion-urgente-RNA-1024x614.jpg 1024w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sintomas-y-signos-de-alama-que-indican-derivacion-urgente-RNA-300x180.jpg 300w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sintomas-y-signos-de-alama-que-indican-derivacion-urgente-RNA-768x461.jpg 768w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sintomas-y-signos-de-alama-que-indican-derivacion-urgente-RNA-1536x922.jpg 1536w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sintomas-y-signos-de-alama-que-indican-derivacion-urgente-RNA.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/p><p>\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-14860673611\" id=\"e-n-tab-content-14860673611\" data-tab-index=\"11\" style=\"--n-tabs-title-order: 11;\" class=\" elementor-element elementor-element-2847992 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"2847992\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-a9e3111 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a9e3111\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8702d40 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8702d40\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>La indicaci\u00f3n de estudios complementarios o paracl\u00ednicos est\u00e1n indicados cuando la evolucion es t\u00f3rpida y hay sospecha de probables complicaciones, generalmente en los casos severos. La <u>Endoscopia Nasal<\/u> en el diagn\u00f3stico de la rinosinusitis aguda bacteriana en ni\u00f1os es, por consenso de expertos, eminentemente cl\u00ednico, el cual se puede complementar con Endoscopia Nasal para corroborar con signos \/ hallazgos endosc\u00f3picos tales como: drenaje mucopurulento \u00f3 edema\/obstrucci\u00f3n mucosa del meato medio y asimismo evidenciar, bajo visualizaci\u00f3n directa, patolog\u00eda adenoidea (hipertrofia, infecci\u00f3n, secreci\u00f3n), alteraciones anat\u00f3micas estructurales u otros.(19)<\/p><p>La <u>Tomograf\u00eda Computada de Nariz y Senos Paranasales<\/u>: solo est\u00e1 indicada cuando sospechamos complicaciones, no est\u00e1 indicado para el diagn\u00f3stico inicial de la RSA no complicada.<\/p><p>Las indicaciones precisas para la realizaci\u00f3n de una TC de senos paranasales incluyen (6,7.15)<\/p><ul><li>RNS aguda recurrente<\/li><li>Escasa o ninguna respuesta a tratamiento m\u00e9dico<\/li><li>S\u00edntomas nasales unilaterales, para descartar neoplasias o cuerpos extra\u00f1os.<\/li><li>Patolog\u00edas estructurales asociadas<\/li><li>Sospecha de complicaciones orbitarias o intracraneales<\/li><li>Sospecha de FQ<\/li><li>Inmunosuprimidos<\/li><li>Datos cl\u00ednicos inespec\u00edficos o escasos.<\/li><li>Estudio preoperatorio (recurrencias\/complicaciones)<\/li><\/ul><p>La TC de SPN es el estudio de imagen est\u00e1ndar de oro en el diagn\u00f3stico de rinosinusitis, proporciona mayor sensibilidad y especificidad. Los rayos X sinusales convencionales ya no est\u00e1n indicados en Rinosinusitis. (6,20)<\/p><p>El Cultivo de secreciones obtenido por Punci\u00f3n y Aspiraci\u00f3n de Senos Paranasales: es el est\u00e1ndar de oro para un diagn\u00f3stico etiol\u00f3gico definitivo, no se recomienda de forma rutinaria debido a su naturaleza invasiva, dolorosa y la recuperaci\u00f3n de una alta densidad bacteriana (&gt;104 unidades formadoras de colonias\/mL) es necesaria para confirmar la presencia de una infecci\u00f3n.(11,20).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-14860673612\" id=\"e-n-tab-content-14860673612\" data-tab-index=\"12\" style=\"--n-tabs-title-order: 12;\" class=\" elementor-element elementor-element-cc79190 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cc79190\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-1baa187 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1baa187\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a1d3e8c elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a1d3e8c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>En los casos severos o con complicaciones, la terap\u00e9utica de antibioticoterapia ser\u00e1 la siguiente(6,7,10):<\/p><p>\u00a0&#8211; Hospitalizar y manejo multidisciplinario con infect\u00f3logo y otorrinolaring\u00f3logo<\/p><p>&#8211; La terapia farmacol\u00f3gica debe ser combinada:<\/p><p>1.- Cefalosporinas con clindamicina*** o glucop\u00e9ptidos****<\/p><p>\u00a0&#8211; Ceftriaxona (50-75 mg\/kg\/d\u00eda BID IV ) Dosis m\u00e1xima\/d\u00eda: 4 g<\/p><p>\u00a0&#8211; Cefotaxima (100 \u2013 300 mg\/kg\/d\u00eda QID IV) Dosis m\u00e1xima\/d\u00eda: 12 g<\/p><p>&#8211; Cefepime (100-150 mg\/kg\/d\u00eda BID o TID IV) Dosis m\u00e1xima\/d\u00eda: 6 g<\/p><p>2.- Carbapenems con glucop\u00e9ptidos *****:<\/p><p>&#8211; Imipenem (60 \u2013 100 mg\/kg\/d\u00eda QID IV) Dosis m\u00e1xima\/d\u00eda: 4 g<\/p><p>&#8211; Meropenem (60 mg\/kg\/d\u00eda TID IV) Dosis m\u00e1xima\/d\u00eda: 6 g<\/p><p>\u00a0&#8211; Ertapenem (30 mg\/kg\/d\u00eda BID IV) Dosis m\u00e1xima\/d\u00eda: 1 g<\/p><p>En casos de S. aureus resistente es posible combinar con linezolid****** (10 mg\/kg\/ en menores de 5 a\u00f1os TID e igual dosis en mayores de 5 a\u00f1os BID) Dosis m\u00e1xima diaria: 1.200 mg\/d\u00eda.<\/p><p>(***) Clindamicina (30-40 mg\/kg\/d\u00eda TID) \u2013 Dosis m\u00e1xima diaria: VO: 1,8 g &#8211; IV\/IM: 4,8 g<\/p><p>(****) Glucop\u00e9ptidos: vancomicina (40 mg\/kg\/d\u00eda QID IV \u2013dosis m\u00e1xima: 2 g-) o teicoplanina (6-10mg OD \u2013dosis m\u00e1xima: 400 mg).<\/p><p>El tratamiento debe mantenerse por 7 d\u00edas m\u00e1s, luego de que inicie la mejor\u00eda de los s\u00edntomas.<\/p><p>La duraci\u00f3n del tratamiento antibi\u00f3tico para la RSBA pedi\u00e1trica ha sido un punto de considerable controversia y ha evolucionado en los \u00faltimos a\u00f1os. Tradicionalmente, se recomendaban ciclos de 10 a 14 d\u00edas para asegurar la erradicaci\u00f3n de la infecci\u00f3n y prevenir complicaciones. (20,21) Sin embargo, la evidencia m\u00e1s reciente de gu\u00edas internacionales ha impulsado un cambio hacia cursos m\u00e1s cortos. La justificaci\u00f3n de los ciclos m\u00e1s cortos se centra en optimizar el valor de los antibi\u00f3ticos al reducir la exposici\u00f3n innecesaria, lo que a su vez disminuye el riesgo de efectos adversos y la presi\u00f3n de selecci\u00f3n de bacterias resistentes.6 A pesar de esta tendencia, se reconoce que los pacientes con s\u00edntomas severos (como fiebre superior a 39\u00b0C y dolor facial) pueden beneficiarse de cursos m\u00e1s largos, de hasta 10 d\u00edas. (20.21)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-14860673613\" id=\"e-n-tab-content-14860673613\" data-tab-index=\"13\" style=\"--n-tabs-title-order: 13;\" class=\" elementor-element elementor-element-0211185 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"0211185\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-a578a6f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a578a6f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-997b806 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"997b806\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>La rinosinusitis aguda pedi\u00e1trica sigue siendo un desaf\u00edo diagn\u00f3stico y terap\u00e9utico, con implicaciones significativas para la salud individual y la salud p\u00fablica global. El an\u00e1lisis de la literatura m\u00e1s reciente reafirma que el pilar del diagn\u00f3stico es la evaluaci\u00f3n cl\u00ednica de la evoluci\u00f3n de los s\u00edntomas.<\/p><p>La capacidad de diferenciar un cuadro viral de uno bacteriano, bas\u00e1ndose en la persistencia, el empeoramiento o la severidad del inicio de los s\u00edntomas, es fundamental para evitar el uso excesivo e inapropiado de antibi\u00f3ticos.<\/p><p>Los estudios de imagen y los procedimientos invasivos como la punci\u00f3n sinusal no tienen un rol en el diagn\u00f3stico de la RSA no complicada. Su uso debe ser reservado para situaciones cl\u00ednicas espec\u00edficas, como la sospecha de complicaciones o la falta de respuesta al tratamiento, para no contribuir al sobrediagn\u00f3stico y a los costos innecesarios.<\/p><p>En el \u00e1mbito terap\u00e9utico, la evidencia actual respalda un cambio de paradigma hacia ciclos m\u00e1s cortos de antibi\u00f3ticos (5-7 d\u00edas) en los casos no severos, con el objetivo de lograr un equilibrio entre la eficacia del tratamiento y la reducci\u00f3n de la resistencia antimicrobiana.<\/p><p>El manejo sintom\u00e1tico, en particular los lavados nasales con soluci\u00f3n salina, contin\u00faa siendo un pilar terap\u00e9utico vital para el alivio de los s\u00edntomas.<\/p><p>A pesar de los avances, la falta de estudios controlados aleatorios de alta calidad en la poblaci\u00f3n pedi\u00e1trica representa una limitaci\u00f3n. Se necesitan m\u00e1s investigaciones para validar definitivamente las recomendaciones sobre la duraci\u00f3n m\u00e1s corta de los antibi\u00f3ticos y para aclarar el papel de las terapias adyuvantes, como los corticosteroides intranasales. La educaci\u00f3n continua a los cl\u00ednicos y a las familias sobre el manejo de la RSA y los signos de alarma es crucial para garantizar la seguridad del paciente y para luchar contra la resistencia a los antibi\u00f3ticos.<\/p><ul><li>Tratamiento m\u00e9dico siempre es la primera l\u00ednea terap\u00e9utica.<\/li><li>Corticoesteroides nasales son el tratamiento de 1\u00b0 l\u00ednea en Rinosinusitis Pedi\u00e1trica.<\/li><li>Corticoesteroides nasales e irrigaciones salinas ayudan al balance del clearance mucociliar.<\/li><li>Asociar antihistam\u00ednicos y\/o antileucotrienos como terapia adyuvante en pacientes documentados al\u00e9rgicos<\/li><li>Antibi\u00f3ticos en RS bacteriana aguda y complicada.<\/li><li>Manejo quir\u00fargico reservado en las fallas del tratamiento m\u00e9dico y complicaciones.<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-14860673614\" id=\"e-n-tab-content-14860673614\" data-tab-index=\"14\" style=\"--n-tabs-title-order: 14;\" class=\" elementor-element elementor-element-a3f4b03 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"a3f4b03\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-4c55f12 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4c55f12\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-b0f2f43 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"b0f2f43\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1d23b17 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1d23b17\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><strong>Autores<\/strong><\/span><\/p><p>Dra. Yanet Bastidas Zambrano\u00a0\u00a0\u00a0 <a href=\"mailto:yanetorl@gmail.com\">yanetorl@gmail.com<\/a><\/p><p>Dra. Siroyie Villarroel Pulgar \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <u>siroyie@gmail.com<\/u><\/p><p>\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-14860673615\" id=\"e-n-tab-content-14860673615\" data-tab-index=\"15\" style=\"--n-tabs-title-order: 15;\" class=\" elementor-element elementor-element-6828800 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"6828800\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-b1aa8d1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b1aa8d1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144\" class=\"elementor-element elementor-element-0db4757 e-con-full e-grid e-con e-child\" data-id=\"0db4757\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1072ef6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1072ef6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #338fff;\"><strong>BIBLIOGRAF\u00cdA<\/strong><\/span><\/p><ol><li><sup> Fokkens W.J., Lund V.J., Hopkins C., Hellings P.W., Kern R., Reitsma S., et al. European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020 <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>Rhinology. 2020 Suppl. 29: 1-464. https:\/\/doi.org\/10.4193\/ Rhin20.401 <\/sup><\/p><p><sup>2.Orlandi et al. International consensus statement on allergy and rhinology: rhinosinusitis 2021. Int . Forum Allergy Rhinol 2021 <\/sup><\/p><ol start=\"3\"><li><sup> Brietzke SE, Shin JJ, Choi S, Lee JT, Parikh SR, Pena M, et al. Clinical consensus statement: pediatric chronic rhinosinusitis. Otolaryngol Head <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>Neck Surg. 2014;151(4):542\u201353. https:\/\/doi.org\/10.1177\/ 0194599814549302. <\/sup><\/p><ol start=\"4\"><li><sup> XVII Manual de otorrinolaringologia pedi\u00e1trica da IAPO. <\/sup><sup>Grafica Forma Certa; 2020 #ISBN:978\u201385\u201360209-42-2. <\/sup><\/li><li><sup> American Academy of Otolaryngology-Head and Neck Surgery https:\/\/www.entnet.org <\/sup><\/li><li><sup> Consenso de Infecciones en ORL. Sociedad Venezolana de Otorrinolaringologia. Acta Otorrinolaringol\u00f3gica \u2013 marzo 2025; Vol 34 \u2013 Suplemeto <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>1.0: 36-567. <\/sup><\/p><ol start=\"7\"><li><sup> \u00bfQu\u00e9 es la rinosinusitis? &#8211; Hospital Cl\u00ednic Barcelona, fiecha de acceso: septiembre11,2025 <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>https:\/\/www.clinicbarcelona.org\/asistencia\/enfiermedades\/rinosinusitis <\/sup><\/p><ol start=\"8\"><li><sup> Gu\u00eda de Pr\u00e1ctica Cl\u00ednica Diagn\u00f3stico y Tratamiento de la Rinosinusitis Aguda en la Edad Pedi\u00e1trica &#8211; IMSS, fecha de acceso: septiembre 11, <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>2025,https:\/\/www.imss.gob.mx\/sites\/all\/statics\/guiasclinicas\/261GER.pdfi <\/sup><\/p><ol start=\"9\"><li><sup> Pediatric Rhinosinusitis &#8211; PMC &#8211; PubMed Central, fecha de acceso: septiembre 11, 2025, https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC5193235\/ <\/sup><\/li><li><sup> It&#8217;s Not Just the Sni es: Approach to Diagnosis and Management ofi Sinusitis in the Pediatric Population &#8211; ACEP, fecha acceso: septiembre 11, <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>2025,https:\/\/www.acep.org\/pediatrics\/education\/education-articles\/its-not-just-the-sni es-approach-to-diagnosis-and-management-ofi-sinusitis<\/sup><\/p><p><sup>in-the-pediatric-pop ulation <\/sup><\/p><ol start=\"11\"><li><sup> IDSA Clinical Practice Guideline fior Acute Bacterial Rhinosinusitis in Children and Adults &#8211; Oxfiord Academic, fecha de acceso: septiembre 11, <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>2025,https:\/\/academic.oup.com\/cid\/article\/54\/8\/e72\/367144 <\/sup><\/p><ol start=\"12\"><li><sup> Wise Use ofi Antibiotics: Acute Bacterial Rhinosinusitis \u2013 Updates &#8230;, fecha de acceso: septiembre 11, 2025,h <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>ps:\/\/www.childrensmercy.org\/health-care-providers\/refier-or-manage-a-patie nt\/connect-with-childrens-mercy\/newsle er-the-link\/2024\/the-link&#8212;december- <\/sup><\/p><p><sup>2024\/wise-use-ofi-antibiotics-acute-bacterial-rhinosinusitis&#8211;updates-and-pearls-fior-the-pediatric-practitioner\/ <\/sup><\/p><ol start=\"13\"><li><sup> Acute rhinosinusitis &#8211; Symptoms, diagnosis and treatment | BMJ Best Practice US, fecha de acceso: septiembre 11, 2025 <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>,https:\/\/bestpractice.bmj.com\/topics\/en-us\/14 <\/sup><\/p><ol start=\"14\"><li><sup> Manejo de las rinosinusitis en Atenci\u00f3n Primaria, fecha de acceso: septiembre 11, 2025, <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>https:\/\/www.elsevier.es\/es-revista-medicina-fiamilia-semergen-40-articulo-manej o-las-rinosinusitis-atencion-primaria-S1138359318300145 <\/sup><\/p><ol start=\"15\"><li><sup> Sinusitis &#8211; Trastornos otorrinolaringol\u00f3gicos &#8211; Manual MSD, fecha de acceso: septiembre 11,2025 <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>,https:\/\/www.msdmanuals.com\/es\/hogar\/trastornos-otorrinolaringol%C3%B3gicos\/trastornos-de-la-nariz-y-de-los-senos-paranasales\/sinusitis <\/sup><\/p><ol start=\"16\"><li><sup> Sinusitis in Children &#8211; Stanfiord Medicine Children&#8217;s Health, fiecha de acceso: septiembre 11, 2025, <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>https:\/\/www.stanfiordchildrens.org\/es\/topic\/defiault?id=sinusitis-in-children-90-P0 5170 <\/sup><\/p><ol start=\"17\"><li><sup> Clinical Practice Guideline for the Diagnosis and Management of Acute Bacterial Sinusitis in Children Aged 1 to 18 Years &#8211; AAP Publications, <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>fecha de acceso: septiembre 11, 2025,https:\/\/publications.aap.org\/pediatrics\/article-pdfi\/132\/1\/e262\/1102177\/peds_2013-1 071.pdfi <\/sup><\/p><ol start=\"18\"><li><sup> Rol de las im\u00e1genes en el diagn\u00f3stico de la sinusitis aguda en el ni\u00f1o: estado actual | Rev. M\u00e9d. Cl\u00edn. Condes; 20(4): 536-538, jul. 2009. | <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>LILACS &#8211; Portal Regional; 20 BVS, fecha de acceso: septiembre 11, 2025,https:\/\/pesquisa.bvsalud.org\/portal\/resource\/pt\/lil-530379 <\/sup><\/p><ol start=\"19\"><li><sup> Sinusitis aguda &#8211; Diagn\u00f3stico y tratamiento &#8211; Mayo Clinic, fecha acceso: septiembre 11, 2025,https:\/\/www.mayoclinic.org\/es\/diseases<\/sup><\/li><\/ol><p><sup>conditions\/acute-sinusitis\/diagnosis-treat ment\/drc-20351677 <\/sup><\/p><ol start=\"20\"><li><sup> MANEJO FARMACOL\u00d3GICO DE LA RINOSINUSITIS &#8211; Sescam, fecha de acceso: septiembre 11, 2025, <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>https:\/\/sanidad.castillalamancha.es\/sites\/sescam.castillalamancha.es\/ les\/documentos\/farmacia\/b2024_1_manejo_farmacologico_de_la_rinosinusitis_1.pdfi <\/sup><\/p><ol start=\"21\"><li><sup> Una nueva perspectiva en rinosinusitis: EPOS 2020 &#8211; Sociedad Chilena de Otorrinolaringolog\u00eda, fecha de acceso: septiembre 11, 2025, <\/sup><\/li><\/ol><p><sup>https:\/\/sochiorl.cl\/uploads\/82-3-14.pdfi<\/sup><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div role=\"region tabpanel\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-2144 e-n-tab-title-14860673616\" id=\"e-n-tab-content-14860673616\" data-tab-index=\"16\" style=\"--n-tabs-title-order: 16;\" class=\" elementor-element elementor-element-d6f423d e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"d6f423d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0a79999 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0a79999\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-845 aligncenter\" src=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_-244x300.png\" alt=\"\" width=\"52\" height=\"64\" srcset=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_-244x300.png 244w, https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/PDF_file_icon.svg_.png 400w\" sizes=\"(max-width: 52px) 100vw, 52px\" \/><a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Rinosinusitis-Aguda-en-ninos.pdf\">Gu\u00eda Cl\u00ednica Rinosinusitis Aguda en ni\u00f1os<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d34bb5b e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"d34bb5b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-76db157 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"76db157\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9894466 e-grid e-con-full e-con e-child\" data-id=\"9894466\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f9b669b e-grid e-con-full e-con e-child\" data-id=\"f9b669b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-96aabd7 elementor-align-center elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"96aabd7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm elementor-animation-push\" href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/?page_id=624\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-icon\">\n\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-arrow-circle-left\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M256 504C119 504 8 393 8 256S119 8 256 8s248 111 248 248-111 248-248 248zm28.9-143.6L209.4 288H392c13.3 0 24-10.7 24-24v-16c0-13.3-10.7-24-24-24H209.4l75.5-72.4c9.7-9.3 9.9-24.8.4-34.3l-11-10.9c-9.4-9.4-24.6-9.4-33.9 0L107.7 239c-9.4 9.4-9.4 24.6 0 33.9l132.7 132.7c9.4 9.4 24.6 9.4 33.9 0l11-10.9c9.5-9.5 9.3-25-.4-34.3z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">Regresar<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Otorrinolaringolog\u00eda Epistaxis en ni\u00f1os y adolescentes A B C D E F G H I J K M N O Autores Bibliograf\u00eda Descargar Gu\u00eda Epistaxis Pedi\u00e1trica La epistaxis se define como hemorragia aguda dentro de la cavidad nasal incluyendo la nasofaringe. Es una condici\u00f3n com\u00fan, con una incidencia de aproximadamente el 60% durante toda la&hellip;&nbsp;<a href=\"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/?page_id=1535\" rel=\"bookmark\"><span class=\"screen-reader-text\">Otorrinolaringolog\u00eda<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/template-pagebuilder-full-width.php","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":""},"class_list":["post-1535","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1535"}],"version-history":[{"count":277,"href":"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1535\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2338,"href":"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1535\/revisions\/2338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/videoteca.svpediatria.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}